Sutra 31
Devanagari script
व्युष्टदेशकालमुखोत्पत्त्यनुवृत्तिप्रमाणदायकदापकनिबन्धकप्रतिग्राहकैश्चायं समानयेत् ॥ कZ_०२.७.३१ ॥
Transliteration
vyuṣṭa-deśa-kāla-mukha-utpatty-anuvṛtti-pramāṇa-dāyaka-dāpaka-nibandhaka-pratigrāhakaiś cāyaṃ samānayet
Translation
वह इस (आय) का मिलान देश-काल-प्रमुख (स्रोत) की पहचान, उत्पत्ति व निरन्तरता, माप-मानक तथा दाता, दिलवाने वाला, लेखबद्ध करने वाला और ग्रहणकर्ता—इनकी जाँच से करे।
Word by Word
व्युष्टदेशकालमुखोत्पत्त्यनुवृत्तिप्रमाणदायकदापकनिबन्धकप्रतिग्राहकैःby the receivers/witnesses who are characterized by (being) of known residence, place, time, identity/face, origin, continuity, measure, giver, payer, recorder, and receiver
व्युष्टदेशकालमुखोत्पत्त्यनुवृत्तिप्रमाणदायकदापकनिबन्धकप्रतिग्राहकैः:
TypeNoun (compound)
Rootव्युष्ट/देश/काल/मुख/उत्पत्ति/अनुवृत्ति/प्रमाण/दायक/दापक/निबन्धक/प्रतिग्राहक
Formतृतीया-बहुवचनम् (करणे); पुल्लिङ्गः (प्रतिग्राहक-आधारः)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
अयम्this (document/transaction)
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formप्रथमा-एकवचनम्; पुल्लिङ्गः
समानयेत्should bring/produce (have it presented)
समानयेत्:
TypeVerb
Rootसम्-आ-नी
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; लोट्-अर्थे विधानम्
Entities Mentioned
D
dāyaka (giver)D
dāpaka (dispatcher/issuer)N
nibandhaka (recorder)P
pratigrāhaka (receiver)FAQs
It explicitly lists distinct roles—giver, dispatcher/issuer, recorder, receiver—so no single actor controls the whole receipt process, reducing fraud opportunity.