Sutra 12
Devanagari script
पश्चिमदक्षिणं भागं खरोष्ट्रगुप्तिस्थानं कर्मगृहं च पश्चिमोत्तरं भागं यानरथशालाः ॥ कZ_०२.४.१२ ॥
Transliteration
paścimadakṣiṇaṃ bhāgaṃ kharoṣṭraguptisthānaṃ karmagṛhaṃ ca paścimottaraṃ bhāgaṃ yānarathaśālāḥ
Translation
दक्षिण‑पश्चिम भाग में गधों‑ऊँटों की रखवाली/सुरक्षा का स्थान और कर्मगृह (कार्यशाला/कार्य‑गृह) स्थापित करे। उत्तर‑पश्चिम भाग में वाहनों और रथों की शालाएँ रखे।
Word by Word
पश्चिम-दक्षिणम्the western and southern (side)
पश्चिम-दक्षिणम्:
TypeAdjective (directional)
Rootपश्चिम; दक्षिण
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; (भागम् इति विशेषयति)
भागम्section; portion (of the premises)
भागम्:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया
खरोष्ट्र-गुप्ति-स्थानम्the place for guarding/keeping camels and donkeys (pack animals)
खरोष्ट्र-गुप्ति-स्थानम्:
TypeNoun
Rootखरोष्ट्र; गुप्ति; स्थान
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; (भागम् इति विशेषयति)
कर्म-गृहम्work-house; office/work building
कर्म-गृहम्:
TypeNoun
Rootकर्म; गृह
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; (भागम् इति विशेषयति)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
पश्चिम-उत्तरम्the western and northern (side)
पश्चिम-उत्तरम्:
TypeAdjective (directional)
Rootपश्चिम; उत्तर
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; (भागम् इति विशेषयति)
भागम्section; portion
भागम्:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया (अनुवृत्तिः/पुनरुक्तिः)
यान-रथ-शालाःvehicle- and chariot-sheds; garages/stables for conveyances
यान-रथ-शालाः:
TypeNoun
Rootयान; रथ; शाला
Formस्त्रीलिङ्गे बहुवचनम् प्रथमा (वाक्ये विधेय/निर्देशरूपेण)
Entities Mentioned
K
Kharoṣṭraguptisthāna (camel/donkey guard station)K
Karmagṛha (workhouse)Y
Yānarathaśālā (vehicle/chariot sheds)FAQs
Transport assets are strategic for supply and military mobility; dedicated guarded locations reduce theft, improve maintenance, and speed mobilization.