तेषु चैतावच्चातुर्वार्ण्यमेतावन्तः कर्षकगोरक्षकवैदेहककारुकर्मकरदासाश्च एतावच्च द्विपदचतुष्पदमिदं चैषु हिरण्यल्विष्टिशुल्कदण्डं समुत्तिष्ठतीति ॥ कZ_०२.३५.०४ ॥
teṣu caitāvac cāturvārṇyam etāvantaḥ karṣakagorakṣakavaidehakakārukarmakaradāsāś ca; etāvac ca dvipadacatuṣpadam; idaṃ ca eṣu hiraṇya-lviṣṭi-śulka-daṇḍaṃ samuttiṣṭhatīti
उनमें वह यह दर्ज करे—‘इतने चातुर्वर्ण्य के हैं; इतने कृषक, गोरक्षक, वैदेहक (व्यापारी), कारीगर, मजदूर और दास हैं; इतने द्विपद और चतुष्पद हैं; और इनसे इतना नकद राजस्व, बेगार/सेवा, शुल्क/चुंगी और दण्ड प्राप्त होता है।’
Occupations predict economic activity and compliance risk; tolls reflect trade volume, and fines reflect enforcement—together enabling revenue projection and governance planning.