Sutra 11
Devanagari script
एवं वैदेहकव्यञ्जनाः स्वभूमिजानां राजपण्यानां खनिसेतुवनकर्मान्तक्षेत्रजानां प्रमाणमर्घं च विद्युः ॥ कZ_०२.३५.११ ॥
Transliteration
evaṃ vaidehakavyañjanāḥ svabhūmijānāṃ rājapaṇyānāṃ khanisetuvanakarmāntakṣetrajānāṃ pramāṇam arghaṃ ca vidyuḥ
Translation
इस प्रकार वैदेहक (बाज़ार/व्यापार) गुप्तचर अपने राज्य-क्षेत्र में उत्पन्न राजकीय वस्तुओं—खानों, सिंचाई-कार्यों, वनों, राज्य-कारखानों और खेतों से प्राप्त—की मानक माप-तौल और उचित मूल्य जानें।
Word by Word
एवम्thus; in this manner
एवम्:
TypeParticle
Rootएवम्
Formअव्यय; प्रकारवाचक
वैदेहक-व्यञ्जनाःthe Vaidehaka ‘vyāñjanas’ (Vaidehaka intermediaries/agents)
वैदेहक-व्यञ्जनाः:
TypeNoun
Rootव्यञ्जन
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; (वैदेहकाः व्यञ्जनाः)
स्व-भूमिजानाम्of those produced in one’s own land (local produce)
स्व-भूमिजानाम्:
TypeNoun
Rootभूमिज
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन; स्व-समासपूर्वक
राज-पण्यानाम्of royal/state merchandise
राज-पण्यानाम्:
TypeNoun
Rootपण्य
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन
खनि-सेतु-वन-कर्मान्त-क्षेत्र-जानाम्of (goods) arising from mines, irrigation works, forests, workshops/industrial establishments, and fields
खनि-सेतु-वन-कर्मान्त-क्षेत्र-जानाम्:
TypeAdjective (participial/derivative)
Rootज
Formबहुव्रीह्यर्थे न; विशेषणरूपेण ‘-जानाम्’; षष्ठी बहुवचन; (खनिजानाम्, सेतुजानाम्, वनजानाम्, कर्मान्तजानाम्, क्षेत्रजानाम्)
प्रमाणम्the standard/measure (proper measure/verification)
प्रमाणम्:
TypeNoun
Rootप्रमाण
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म
अर्घम्the price/value
अर्घम्:
TypeNoun
Rootअर्घ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
विद्युःshould know/ascertain
विद्युः:
TypeVerb
Rootविद्
Formलोट् (आज्ञार्थे/विधिलिङ्गार्थे प्रायः); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; (विद्युः = ‘let them know/they should know’)
Entities Mentioned
S
Samāhartṛ (implied supervisory chain)V
Vaidehaka agentsR
Royal/state commoditiesM
MinesI
Irrigation works (setu)F
ForestsS
State workshops (karmānta)A
Agricultural landsFAQs
To prevent leakage through under-measurement/overpricing, enable accurate revenue accounting, and enforce uniform market standards across state supply chains.