Sutra 43
Devanagari script
अश्वानां चिकित्सकाः शरीरह्रासवृद्धिप्रतीकारमृतुविभक्तं चाहारम् ॥ कZ_०२.३०.४३ ॥
Transliteration
aśvānāṃ cikitsakāḥ śarīrahrāsavṛddhipratīkāram ṛtuvibhaktaṃ cāhāram
Translation
घोड़ों के वैद्य शरीर के क्षय और अतिवृद्धि/अतिपोषण के उपचार करें तथा ऋतु के अनुसार आहार का नियमन करें।
Word by Word
अश्वानाम्of horses
अश्वानाम्:
TypeNoun
Rootअश्व
Formषष्ठी-बहुवचनम् (Genitive Pl.), पुंलिङ्ग
चिकित्सकाःveterinarians/physicians (for horses)
चिकित्सकाः:
TypeNoun
Rootचिकित्सक
Formप्रथमा-बहुवचनम् (Nominative Pl.), पुंलिङ्ग
शरीरह्रासवृद्धिप्रतीकारम्remedy/countermeasure for bodily wasting and excessive growth (disorders)
शरीरह्रासवृद्धिप्रतीकारम्:
TypeNoun
Rootप्रतीकार
Formद्वितीया-एकवचनम् (Accusative Sg.), पुंलिङ्ग; समास-विग्रहः: शरीरस्य ह्रासः च वृद्धिः च (तयोः) प्रतीकारः = शरीरह्रासवृद्ध्योः प्रतीकारः
ऋतुविभक्तम्apportioned according to the seasons
ऋतुविभक्तम्:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootविभज्
Formद्वितीया-एकवचनम् (Accusative Sg.), नपुंसकलिङ्ग; क्त-प्रत्ययान्त (विभक्त = विभजित); समास-विग्रहः: ऋतुना विभक्तम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
आहारम्diet/food (ration)
आहारम्:
TypeNoun
Rootआहार
Formद्वितीया-एकवचनम् (Accusative Sg.), पुंलिङ्ग
Entities Mentioned
V
veterinariansH
horsesFAQs
It treats animal readiness as a managed resource: diet is adjusted to climate/season to prevent predictable illness and performance loss.