Sutra 35
Devanagari script
क्षीरद्रोणे गवां घृतप्रस्थः पञ्चभागाधिको महिषीणाम् द्विभागाधिकोऽजावीनाम् ॥ कZ_०२.२९.३५ ॥
Transliteration
kṣīradroṇe gavāṃ ghṛtaprasthaḥ pañcabhāgādhiko mahiṣīṇām dvibhāgādhiko'jāvīnām
Translation
दूध के एक द्रोण से घी का मान: गायों का—एक प्रस्थ और पाँच भाग अधिक; भैंसों का—(एक प्रस्थ) और दो भाग अधिक; बकरियों/भेड़ों का—(तुलना से) कम मान।
Word by Word
क्षीर-द्रोणेin a drona-measure of milk
क्षीर-द्रोणे:
TypeNoun
Rootद्रोण
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; अधिकरण (locative of measure): ‘in a milk-drona (measure of milk)’
गवाम्of cows (cow’s milk)
गवाम्:
TypeNoun
Rootगो
Formस्त्रीलिङ्ग (गो-शब्दः); षष्ठी-बहुवचन; सम्बन्ध (genitive): ‘of cows’
घृत-प्रस्थःa prastha-measure of ghee
घृत-प्रस्थः:
TypeNoun
Rootप्रस्थ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विधेय (predicate nominative): ‘(is) a ghee-prastha’
पञ्च-भाग-अधिकःexceeding by five parts
पञ्च-भाग-अधिकः:
TypeAdjective
Rootअधिक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; घृतप्रस्थः इत्यस्य विशेषणम्: ‘exceeding by five parts’
महिषीणाम्of she-buffaloes
महिषीणाम्:
TypeNoun
Rootमहिषी
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन; सम्बन्ध: ‘of buffalo-cows (she-buffaloes)’
द्वि-भाग-अधिकःexceeding by two parts
द्वि-भाग-अधिकः:
TypeAdjective
Rootअधिक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; (अध्याहृतः) घृतप्रस्थः इत्यस्य विशेषणम्: ‘exceeding by two parts’
अजावीनाम्of goats/ewes (small cattle)
अजावीनाम्:
TypeNoun
Rootअजावी
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-बहुवचन; सम्बन्ध: ‘of goat/ewes (small cattle)’
Entities Mentioned
C
cowsB
buffaloesG
goatsS
sheepD
droṇa (measure)P
prastha (measure)FAQs
To set audit benchmarks for state dairies and contractors, helping detect dilution, skimming, or under-reporting of output.