Sutra 11
Devanagari script
अङ्कं चिह्नं वर्णं शृङ्गान्तरं च लक्षणमेवमुपजा निबन्धयेत् । इति व्रजपर्यग्रम् ॥ कZ_०२.२९.११ ॥
Transliteration
aṅkaṃ cihnaṃ varṇaṃ śṛṅgāntaraṃ ca lakṣaṇam evam upajā nibandhayet | iti vrajaparyagram
Translation
वह ब्रांड (अंक), पहचान-चिह्न, रंग, सींगों के बीच का अंतर/आकृति तथा ऐसे अन्य लक्षणों को, साथ ही उसकी संतान का भी, अभिलेख में दर्ज करे। इस प्रकार व्रज (गोशाला/पशु-बाड़े) की निरीक्षण-प्रक्रिया पूर्ण होती है।
Word by Word
अङ्कम्a mark/brand (identifying mark)
अङ्कम्:
TypeNoun
Rootअङ्क
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
चिह्नम्a sign, identifying mark
चिह्नम्:
TypeNoun
Rootचिह्न
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
वर्णम्colour/complexion
वर्णम्:
TypeNoun
Rootवर्ण
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (अत्र ‘रङ्ग/वर्ण’ अर्थे)
शृङ्ग-अन्तरम्the distance/space between the horns
शृङ्ग-अन्तरम्:
TypeNoun
Rootशृङ्ग + अन्तर
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; समासः—शृङ्गयोः अन्तरम्
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
लक्षणम्a distinguishing feature, characteristic
लक्षणम्:
TypeNoun
Rootलक्षण
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
एवम्thus, in this manner
एवम्:
TypeAdverb
Rootएवम्
Formप्रकारवाचक अव्यय
उपजाbreed/origin (lineage)
उपजा:
TypeNoun
Rootउपजा
Formस्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (पाठानुसारम्)
निबन्धयेत्should record/register
निबन्धयेत्:
TypeVerb
Rootनिबन्ध्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन; धातुः—निबन्ध् (बन्धने/लेखने)
इतिthus (end of instruction)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय
व्रज-पर्यग्रम्(topic:) supervision/management of the cattle-pen/herd (end of section)
व्रज-पर्यग्रम्:
TypeNoun
Rootव्रज + पर्यग्र
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया (अत्र शीर्षक/समाप्तिसूचक-रूपेण)
Entities Mentioned
V
vraja (cattle-pen)O
offspring (upajā)FAQs
Redundancy prevents fraud: if one identifier is altered (e.g., a mark), other descriptors (color, horn spacing) still support verification.
To track herd growth and ownership claims, and to reduce disputes over progeny derived from registered animals.