Sutra 12
Devanagari script
तत्रस्थाः प्रकृत्यौत्पत्तिकौ व्ययौ गूढा विद्युः आगन्तूंश्च ॥ कZ_०२.२५.१२ ॥
Transliteration
tatrasthāḥ prakṛtyautpattikau vyayau gūḍhā vidyuḥ āgantūṃś ca
Translation
वहाँ तैनात गुप्तचर ग्राहकों की स्वाभाविक आय के स्रोत और उनके व्यय को जानें, तथा आने वाले आगंतुकों पर भी ध्यान रखें।
Word by Word
तत्रthere; in that place/context
तत्र:
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formअव्यय; देशवाचक (locative adverb)
स्थाःsituated; stationed (those that are present there)
स्थाः:
TypeNoun (participle used adjectivally)
Rootस्था
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; ‘स्थित’ अर्थे; विशेषणम् (प्रकृत्यौत्पत्तिकौ इत्यस्य)
प्रकृत्याby nature; naturally
प्रकृत्या:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया एकवचन; करण/हेतु-भाव (by nature; naturally)
औत्पत्तिकौinnate; inherent; arising naturally
औत्पत्तिकौ:
TypeAdjective
Rootऔत्पत्तिक
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा द्विवचन; ‘व्ययौ’ इत्यस्य विशेषणम्
व्ययौthe two expenditures; outlays
व्ययौ:
TypeNoun
Rootव्यय
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा द्विवचन; कर्तृ/विषय (the two expenditures)
गूढाःhidden; secret; covert
गूढाः:
TypeAdjective (past participle)
Rootगूढ
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; ‘विद्युः’ इत्यस्य कर्तृविशेषणम्
विद्युःshould know; should ascertain
विद्युः:
TypeVerb
Rootविद्
Formलोट् (आज्ञार्थे) परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन; धातु: विद् (ज्ञाने)
आगन्तून्those who come; arrivals; visitors
आगन्तून्:
TypeNoun
Rootआगन्तृ
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया बहुवचन; कर्म (incoming persons/arrivals)
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
Entities Mentioned
G
gūḍha (covert agents)Ā
āgantū (visitors)P
patrons (implied)FAQs
Taverns reveal spending behavior; mismatches between known livelihood and expenditure help identify theft, corruption, or clandestine income streams.