Sutra 23
Devanagari script
यथास्वं भूमिषु च स्थाल्याश्चानूप्याश्चौषधीः स्थापयेत् ॥ कZ_०२.२४.२३ ॥
Transliteration
yathāsvaṃ bhūmiṣu ca sthālyāścānūpyāścauṣadhīḥ sthāpayet
Translation
वह औषधीय पौधों को उनकी उपयुक्त मिट्टी के अनुसार—सूखी/ऊँची भूमि और दलदली/गीली भूमि में—प्रजाति के अनुरूप स्थापित करे।
Word by Word
यथास्वम्according to what is proper for each (place/plot)
यथास्वम्:
TypeIndeclinable (Adverbial)
Rootयथा + स्व
Formअव्ययीभाव-समास; अर्थे अव्ययम्; ‘यथा’ + ‘स्वम्’ = ‘यथास्वम्’ (प्रत्येकस्य स्वस्वभागे/स्वस्वरीत्या)
भूमिषुin/among the lands (soil types/plots)
भूमिषु:
TypeNoun
Rootभूमि
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन; ‘भूमि’ (भूमौ/भूमिषु)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
स्थाल्याःupland/dry-field (lands)
स्थाल्याः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootस्थाली
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन (भूमयः इति अनुवर्तते); ‘स्थाली’ = स्थाल्यः (स्थाल्य-भूमयः)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
आनूप्याःmarshy/riverine (wet) lands
आनूप्याः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootआनूप्य
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन (भूमयः इति अनुवर्तते); ‘आनूप्य’ = आनूप्याः (आनूप्य-भूमयः)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
औषधीःmedicinal herbs/plants
औषधीः:
TypeNoun
Rootऔषधी
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-बहुवचन; कर्मपदम्
स्थापयेत्should plant/establish
स्थापयेत्:
TypeVerb
Rootस्था (स्थापयति)
Formलोट्/विधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष-एकवचन; causative (णिच्) ‘स्थापय-’ = ‘cause to be placed/establish’; विध्यर्थः
Entities Mentioned
A
auṣadhī (medicinal plants)FAQs
It maximizes yield and reliability of supply, especially for state-controlled medicinal and strategic resources, by aligning cultivation with ecological suitability.