Sutra 8
Devanagari script
क्षौमदुकूलक्रिमितानराङ्कवकार्पाससूत्रवानकर्मान्तांश्च प्रयुञ्जानो गन्धमाल्यदानैरन्यैश्चाउपग्राहिकैराराधयेत् ॥ कZ_०२.२३.०८ ॥
Transliteration
kṣaumadukūlakrimitānarāṅkavakārpāsasūtravānakarmāntāṃś ca prayuñjāno gandhamālyadānair anyaiś cāupagrāhikaiḥ ārādhayet
Translation
क्षौम, दुकूल, रेशम, ऊन, कपास, सूत और बुनाई के कर्मान्तों को काम में लगाते हुए, उन्हें गन्ध-माल्य के दान और अन्य उपग्राहिक प्रलोभनों से प्रसन्न/सहयोगी बनाए।
Word by Word
क्षौमlinen
क्षौम:
TypeNoun
Rootक्षौम
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (द्रव्यवाचक)
दुकूलfine cloth, garment
दुकूल:
TypeNoun
Rootदुकूल
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (द्रव्यवाचक)
क्रिमितान(those) made/processed by worms (silk-like)
क्रिमितान:
TypeAdjective
Rootक्रिमित
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; (तान् इति सर्वनाम-विशेषणत्वेन)
अराङ्कवa kind of woollen cloth
अराङ्कव:
TypeNoun
Rootअराङ्कव
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (द्रव्यवाचक)
कार्पासcotton
कार्पास:
TypeNoun
Rootकार्पास
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (द्रव्यवाचक)
सूत्रवानthreaded; having yarn/threads
सूत्रवान:
TypeAdjective
Rootसूत्रवत्
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; (तान् इति सर्वनाम-विशेषणत्वेन)
कर्मान्तान्workshops; manufacturing establishments
कर्मान्तान्:
TypeNoun
Rootकर्मान्त
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
प्रयुञ्जानःemploying; making use of
प्रयुञ्जानः:
TypeVerb
Rootयुज्
Formवर्तमाने कृदन्तः (शतृ-प्रत्यय), परस्मैपदी; प्रथमा एकवचन पुंलिङ्ग; धातु: युज् (युनक्ति) उपसर्ग: प्र-; अर्थे: प्रयोजयन्/उपयुञ्जानः
गन्धperfume; fragrance
गन्ध:
TypeNoun
Rootगन्ध
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (दानैः इत्यनेन सह द्वन्द्व-समुच्चयार्थे)
माल्यgarlands
माल्य:
TypeNoun
Rootमाल्य
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन (दानैः इत्यनेन सह)
दानैःby gifts; through giving
दानैः:
TypeNoun
Rootदान
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
अन्यैःby other (means/things)
अन्यैः:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
उपग्राहिकैःby inducements; by winning-over measures
उपग्राहिकैः:
TypeAdjective/Noun
Rootउपग्राहिक
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; (साधन/उपायवाचक)
आराधयेत्should please; should conciliate
आराधयेत्:
TypeVerb
Rootराध्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदी; प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: राध्; उपसर्ग: आ-; अर्थे: तुष्टिं जनयेत्/प्रसादयेत्
Entities Mentioned
K
kṣaumaD
dukūlaS
silk (krimitāna)Ā
āraṅkava (wool)K
kārpāsa (cotton)S
sūtra (yarn)V
vāna (weaving)FAQs
To enumerate the scope of state-managed textile production and ensure administrative coverage across materials and processes.
Perquisites/bonuses—non-wage incentives used to secure compliance, reduce turnover, and improve productivity.