Sutra 8
Devanagari script
द्वारादेयं शुल्कं पञ्चभागः आनुग्राहिकं वा यथादेशोपकारं स्थापय्तेत् ॥ कZ_०२.२२.०८ ॥
Transliteration
dvārādeyaṃ śulkaṃ pañcabhāgaḥ ānugrāhikaṃ vā yathādeśopakāraṃ sthāpaytet
Translation
द्वार-शुल्क पाँचवाँ भाग है; या वह देश/प्रदेश को हुए उपकार के अनुपात में रियायती (आनुग्राहिक) शुल्क निर्धारित करे।
Word by Word
द्वारादेयम्gate-duty; a levy payable at the gate/checkpoint
द्वारादेयम्:
TypeNoun (adjectival)
Rootद्वार + देय
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘द्वारस्य देयम्’ = द्वारे देयम् (द्वार-सम्बन्धि देयम्)
शुल्कम्duty; toll; customs levy
शुल्कम्:
TypeNoun
Rootशुल्क
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया
पञ्चभागःone-fifth (a 20% share)
पञ्चभागः:
TypeNoun
Rootपञ्च + भाग
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘पञ्चानां भागः’ = one-fifth share
आनुग्राहिकम्concessional (favour-based) [duty]
आनुग्राहिकम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootअनुग्रह (आनुग्राहिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; ‘आनुग्राहिक (शुल्कम्)’ = concessional/favour-based levy
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय (or)
यथाaccording to; as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formअव्यय; ‘according to/as’
आदेशorder; directive
आदेश:
TypeNoun
Rootआ + दिश् (आदेश)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (यथा + द्वितीया: ‘आदेशम्’ अर्थे)
उपकारम्service; benefit; assistance
उपकारम्:
TypeNoun
Rootउप + कृ (उपकार)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया
स्थापयेत्should fix/establish (the rate); should levy accordingly
स्थापयेत्:
TypeVerb
Rootस्था (णिच्)
Formलोट्/विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative: ‘cause to be set/establish/levy’
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formअव्यय; वाक्य-समाप्त्यर्थ
Entities Mentioned
G
gate/customs postsR
regional administrationM
merchantsFAQs
A targeted concession or incentive rate—reduced duty to encourage beneficial activity (e.g., provisioning, infrastructure-linked trade, regional development).