Sutra 42
Devanagari script
प्रातिवेधनिकं काकणीकमहरहः पौतवाध्यक्षाय दद्युः ॥ कZ_०२.१९.४२ ॥
Transliteration
prātivedhanikaṃ kākaṇīkamaharahaḥ pautavādhyakṣāya dadyuḥ
Translation
वे सत्यापन शुल्क—एक काकणी—प्रतिदिन तौल-माप अधीक्षक को दें।
Word by Word
प्रातिवेधनिकम्the entry toll (gate-fee)
प्रातिवेधनिकम्:
TypeNoun
Rootप्रति-√विद् (विद् ज्ञाने) → प्रातिवेधन (न.)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म)
काकणीकम्(a fee) of one kākaṇī (a small coin/monetary unit)
काकणीकम्:
TypeNoun
Rootकाकणी (स्त्री)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्म); ‘काकणी’ नामक-मुद्रा/मूल्य-एककस्य विशेषणरूपेण ‘काकणीक’
अहरहःday by day; daily
अहरहः:
TypeAvyaya
Rootअहन् + रहस् (अव्ययीभाव)
Formअव्ययम्; अर्थे—नित्यं/प्रतिदिनम्
पौतवाध्यक्षायto the superintendent of weights and measures
पौतवाध्यक्षाय:
TypeNoun
Rootपौतवाध्यक्ष (पुं.)
Formपुल्लिङ्ग, एकवचन, चतुर्थी (सम्प्रदान)
दद्युःthey should give / let them give
दद्युः:
TypeVerb
Root√दा (दाने)
Formलोट् (आज्ञार्थे/विधिलिङ्गार्थे), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
Entities Mentioned
P
pautavādhyakṣa (Superintendent of Weights & Measures)K
kākaṇī (coin)FAQs
Daily remittance reduces embezzlement opportunities, improves auditability, and ties frontline collections directly to departmental accounts.