Sutra 33

Devanagari script

द्विगुणो यावकः पुलाकः पिष्टं च सिद्धम् ॥ कZ_०२.१५.३३ ॥

Transliteration

dviguṇo yāvakaḥ pulākaḥ piṣṭaṃ ca siddham

Translation

यावक, पुलाक और पके हुए पिष्ट-प्रकार (आटे की तैयारियाँ) का हिसाब दुगुना माना जाए।

Word by Word

• द्विगुणः: double (in quantity)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + गुण
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्; विशेषणम् (यावकः इत्यस्य)

• यावकः: yāvaka (a barley preparation)
• Type: Noun
• Root: यावक
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्

• पुलाकः: pulāka (a kind of grain/rice preparation, often broken/rough)
• Type: Noun
• Root: पुलाक
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गम्

• पिष्टम्: ground/pounded (into flour/paste)
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: पिष् (पेषणे) → पिष्ट
• Form: कृदन्तम् (क्त-प्रत्ययान्त), प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; ‘(अन्नं) पिष्टम्’ इति भावः

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• सिद्धम्: cooked/prepared/ready
• Type: Participle (verbal adjective)
• Root: सिध् (सिद्धौ/निष्पत्तौ) → सिद्ध
• Form: कृदन्तम् (क्त-प्रत्ययान्त), प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; ‘(अन्नं) सिद्धम्’ = पक्वम्/सम्पन्नम्

Entities Mentioned

• yāvaka
• pulāka
• cooked flour (piṣṭa siddha)

More Details

FAQs

What administrative problem does a ‘double’ rule solve for cooked items?

It prevents arbitrary pricing/issue by kitchens and storekeepers by fixing a uniform conversion between raw inputs and cooked outputs.