अवक्षेपः प्रतिमानमग्निर्गण्डिका भण्डिकाधिकरणी पिञ्छः सूत्रं चेल्लं बोल्लनं शिर उत्सङ्गो मक्षिका स्वकायेक्षा दृतिरुदकशरावमग्निष्ठमिति काचं विद्यात् ॥ कZ_०२.१४.५३ ॥
avakṣepaḥ pratimānam agnir gaṇḍikā bhaṇḍikādhikaraṇī piñchaḥ sūtraṃ cellaṃ bollanaṃ śira utsaṅgo makṣikā svakāyekṣā dṛtir udakaśarāvam agniṣṭham iti kācaṃ vidyāt
काँच (काच) के दोष के लक्षण/परीक्षण ये जानने चाहिए: अवक्षेप (तलछट/जमाव), प्रतिमान में कमी (मानक माप/वजन पर न उतरना), अग्नि-परीक्षा की प्रतिक्रिया, गण्डिका (गाँठ/गुच्छा), भण्डिका (भंगुरता/टुकड़े-टुकड़े होना), अधिकरणी (आधार/किनारे की टूट-फूट), पिञ्छ (पंख-जैसी धारियाँ), सूत्र (धागे-जैसी रेखाएँ), चेल्ल (कपड़े-जैसी परत), बोल्लन (बुलबुले-जैसी सूजन), शिर (सिर-जैसा उभार), उत्सङ्ग (झुकाव/लटकाव), मक्षिका (मक्खी-जैसे धब्बे), स्वकायेक्षा (स्व-देह निरीक्षण/दृश्य जाँच), दृति (छाले/त्वचा-जैसी परत उतरना), उदकशराव (पानी के कटोरे की परीक्षा), और अग्निष्ठ (आग के बाद बचा अवशेष/स्लैग)—इनसे काँच की पहचान करनी चाहिए।
To give inspectors a standardized checklist so procurement and storage decisions are evidence-based, reducing supplier fraud and protecting state revenue.
Because the state’s economic administration relied on practical verification methods; physical tests were part of enforceable quality standards.