Sutra 34
Devanagari script
घने सुषिरे वा रूपे सुवर्णमृन्मालुकाहिङ्गुलुककल्पो वा तप्तोऽवतिष्ठते ॥ कZ_०२.१४.३४ ॥
Transliteration
ghane suṣire vā rūpe suvarṇamṛnmālukāhiṅgulukakalpo vā tapto 'vatiṣṭhate
Translation
घने (ठोस) या खोखले रूप में, ‘स्वर्ण-मृत्तिका’ या बालू या हिंगुलक-जैसा मिश्रण गरम करने पर प्रकट/स्पष्ट रह जाता है।
Word by Word
घनेin a solid (mass)
घने:
TypeNoun/Adjective
Rootघन
Formसप्तमी-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे) — ‘घन’ (घनः/घनम्) ; अधिकरणे
सुषिरेin a hollow/porous (object)
सुषिरे:
TypeNoun/Adjective
Rootसुषिर
Formसप्तमी-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे) — ‘सुषिर’ ; अधिकरणे
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
रूपेin (its) form/appearance
रूपे:
TypeNoun
Rootरूप
Formसप्तमी-एकवचनम् (नपुंसकलिङ्गम्) — अधिकरणे
सुवर्ण-मृत्-मालुका-हिङ्गुलुक-कल्पःa preparation/mixture of gold, clay, sand, and cinnabar
सुवर्ण-मृत्-मालुका-हिङ्गुलुक-कल्पः:
TypeNoun
Rootकल्प
Formप्रथमा-एकवचनम् (पुंलिङ्गः) — ‘कल्प’ (विधि/प्रकार/संयोगः); पूर्वपदानि: सुवर्ण (gold) + मृत् (clay) + मालुका (sand/grit) + हिङ्गुलुक (cinnabar/vermilion)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
तप्तःwhen heated
तप्तः:
TypeParticiple
Rootतप्
Formभूतकृदन्तः (क्त) — प्रथमा-एकवचनम् (पुंलिङ्गः); ‘heated/burnt’
अवतिष्ठतेremains/stands firm
अवतिष्ठते:
TypeVerb
Rootअव-स्था
Formलट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, आत्मनेपदम्; धातुः √स्था (अव-उपसर्गः)
Entities Mentioned
G
gold-like adulterantsS
sandH
hiṅgula-like mixtureH
heated assayFAQs
Fraud can be concealed both by mixing impurities into solid castings and by inserting adulterants into cavities; inspectors must test both construction types.