Sutra 41
Devanagari script
अर्पयेत्काचकर्मणः पञ्चभागं काञ्चनं दशभागं कटुमानम् ॥ कZ_०२.१३.४१ ॥
Transliteration
arpayet kāca-karmaṇaḥ pañca-bhāgaṃ kāñcanaṃ daśa-bhāgaṃ kaṭu-mānam
Translation
काँच-कार्य के लिए वह पाँच भाग सोना और ‘कटु’ माप के दस भाग (निर्धारित अनुपात में) मिलाए/नियत करे।
Word by Word
अर्पयेत्he should pay/hand over (as due)
अर्पयेत्:
TypeVerb
Rootअर्प् (अर्पणे)
Formलोट् (आज्ञार्थे), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
काचकर्मणःof glass-work / of the glass-working trade
काचकर्मणः:
TypeNoun
Rootकाच + कर्मन्
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (कर्मन्-शब्दः नपुंसकलिङ्गः), षष्ठी, एकवचनम्
पञ्चभागम्a fifth part (one-fifth)
पञ्चभागम्:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘पञ्च’ इति संख्याविशेषणपूर्वकः
काञ्चनम्gold
काञ्चनम्:
TypeNoun
Rootकाञ्चन
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
दशभागम्a tenth part (one-tenth)
दशभागम्:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; ‘दश’ इति संख्याविशेषणपूर्वकः
कटुमानम्pungent goods / pungent commodity (spices etc.)
कटुमानम्:
TypeNoun
Rootकटु + मान
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
Entities Mentioned
K
kāñcana (gold)K
kāca (glass)FAQs
It enables auditing of inputs vs outputs, limits discretionary adulteration, and standardizes quality for state procurement.