Sutra 1
Devanagari script
सुवर्णाध्यक्षः सुवर्णरजतकर्मान्तानामसम्बन्धावेशनचतुःशालामेकद्वारामक्षशालां कारयेत् ॥ कZ_०२.१३.०१ ॥
Transliteration
suvarṇādhyakṣaḥ suvarṇa-rajata-karmāntānām asambandha-āveśana-catuḥśālām ekadvārām akṣaśālāṃ kārayet
Translation
सुवर्णाध्यक्ष सोने-चाँदी के कार्यों के लिए टकसाल/परख-शाला स्थापित करे—अलग-अलग, परस्पर असंबद्ध कार्यकक्षों वाली चार-शाला व्यवस्था, और प्रवेश-निकास के लिए एक ही द्वार।
Word by Word
सुवर्णाध्यक्षःthe Superintendent of Gold (and precious metals)
सुवर्णाध्यक्षः:
TypeNoun
Rootअधि-√ईक्ष् (ईक्षते) / अध्यक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘सुवर्णस्य अध्यक्षः’
सुवर्णरजतकर्मान्तानाम्of the gold-and-silver workshops/industrial establishments
सुवर्णरजतकर्मान्तानाम्:
TypeNoun
Rootकर्मान्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-बहुवचन; ‘सुवर्ण-रजतयोः कर्मान्ताः’ = स्वर्ण-रजत-कार्यशालाः/उद्योगस्थानानि
असम्बन्धof non-association / excluding unauthorized contact
असम्बन्ध:
TypeNoun (used as adjective)
Rootअ-सम्बन्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक; समास-पूर्वपद (असम्बन्ध-आवेशन-...)
आवेशनentry/admittance (regulated access)
आवेशन:
TypeNoun
Rootआवेशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग प्रातिपदिक; समास-पूर्वपद (…आवेशन-चतुःशाला…)
चतुःशालाम्a four-halled/four-sectioned building
चतुःशालाम्:
TypeNoun
Rootचतुःशाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘चार-शालाओं/कक्षों वाली (शाला)’
एकद्वाराम्having a single gate/door
एकद्वाराम्:
TypeNoun (used as adjective)
Rootएकद्वार (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; चतुःशालाम् विशेषयति—‘एकं द्वारं यस्याः’
अक्षशालाम्an ‘akṣa-śālā’ (dice-house / room associated with dice)
अक्षशालाम्:
TypeNoun
Rootअक्षशाला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘अक्षाणां शाला’
कारयेत्should cause to be made / should have (it) constructed
कारयेत्:
TypeVerb
Root√कृ (करोति) – णिच् (कारयति)
Formविधिलिङ्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोग—‘करवाए/निर्माण करवाए’
Entities Mentioned
S
Superintendent of Gold (suvarṇādhyakṣa)M
mint/assay workshop (akṣaśālā)G
gold/silver workers (implied)FAQs
Segregation of duties plus controlled access: compartmentalized processes and a single gate reduce collusion, theft, and unrecorded movement of precious metals.