Sutra 6
Devanagari script
शीर्षकमुपशीर्षकं प्रकाण्डकमवघाटकं तरलप्रतिबद्धं चेति यष्टिप्रभेदाः ॥ कZ_०२.११.०६ ॥
Transliteration
śīrṣakam upaśīrṣakaṃ prakāṇḍakam avaghāṭakaṃ taralapratibaddhaṃ ceti yaṣṭiprabhedāḥ
Translation
दंड/शाफ्ट (यष्टि) के भेद हैं—शीर्षक, उपशीर्षक, प्रकाण्डक, अवघाटक और तरल-प्रतिबद्ध।
Word by Word
शीर्षकम्a type of staff/rod called ‘śīrṣaka’
शीर्षकम्:
TypeNoun
Rootशीर्षक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे)
उपशीर्षकम्a sub-type of staff/rod (‘upa-śīrṣaka’)
उपशीर्षकम्:
TypeNoun
Rootउपशीर्षक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे); उप-उपसर्गपूर्वक-समास/उपपदसमासभावः
प्रकाण्डकम्a type of staff/rod called ‘prakāṇḍaka’
प्रकाण्डकम्:
TypeNoun
Rootप्रकाण्डक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे); प्र-उपसर्गपूर्वक
अवघाटकम्a type of staff/rod called ‘avaghāṭaka’
अवघाटकम्:
TypeNoun
Rootअवघाटक
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे); अव-उपसर्गपूर्वक
तरलप्रतिबद्धम्a staff/rod ‘bound with a flexible/movable part’ (a composite/linked type)
तरलप्रतिबद्धम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootतरल-प्रतिबद्ध
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सूच्यर्थे); ‘तरले’ (चल/लोल) ‘प्रतिबद्ध’ (बद्ध/संयत) इति समासः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
इतिthus (so named)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक अव्यय
यष्टि-प्रभेदाःthese are the varieties (subtypes) of staffs/rods
यष्टि-प्रभेदाः:
TypeNoun
Rootयष्टि + प्रभेद
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘यष्टेः प्रभेदाः’ = यष्टीनां भेदाः
Entities Mentioned
Y
yaṣṭiFAQs
To make procurement, inspection, and accounting unambiguous: workshops and storehouses can classify items uniformly, detect substitutions, and enforce quality standards.