Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 50
Devanagari script
ज्ञातियौनमौखस्रौवकुलहृदयमित्रसंकीर्तनं सम्बन्धोपाख्यानम् ॥ कZ_०२.१०.५० ॥
Transliteration
jñātiyaunamaukhasrauvakulahṛdayamitrasaṃkīrtanaṃ sambandhopākhyānam
Translation
पत्र में साझा रिश्तेदारी, उत्पत्ति/मूल, वंश, हृदयगत निकटता और मित्रता का उल्लेख—इसे ‘सम्बन्धोपाख्यान’ (सम्बन्ध का वर्णन/स्थापना) कहते हैं।
Word by Word
ज्ञातिkinsmen, relatives (agnatic kin)
ज्ञाति:
TypeNoun
Rootज्ञा (√ज्ञा)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
यौनbirth, lineage, origin
यौन:
TypeNoun (adjectival stem)
Rootयोनि
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
औखhouse/home (domicile)
औख:
TypeNoun (adjectival stem)
Rootओख/ओकस् (गृह)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
स्रौवline of descent, tradition (lit. stream)
स्रौव:
TypeNoun (adjectival stem)
Rootस्रव/स्रोतस् (परम्परा/प्रवाह)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
कुलfamily, clan
कुल:
TypeNoun
Rootकुल
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
हृदयheart; disposition, intention
हृदय:
TypeNoun
Rootहृदय
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
मित्रfriend, ally
मित्र:
TypeNoun
Rootमित्र
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
संकीर्तनम्mentioning, enumeration, recital
संकीर्तनम्:
TypeNoun (action noun)
Rootसम् + √कीर्त् (कीर्तन)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘mentioning/enumeration’
सम्बन्धrelation, connection
सम्बन्ध:
TypeNoun
Rootसम् + √बन्ध् (सम्बन्ध)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
उपाख्यानम्narration, account, explanation
उपाख्यानम्:
TypeNoun (action noun)
Rootउप + आ + √ख्या (उपाख्यान)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘narration/account’
Entities Mentioned
M
mitra (ally/friend)K
kula (family/lineage)J
jñāti (kin group)FAQs
It establishes a social and moral basis for compliance by reminding the recipient of shared ties (kinship, lineage, friendship), making subsequent requests feel obligatory and natural.