Sutra 38
Devanagari script
शोधयेत्पशुसंघैश्च क्षीयमाणं वणिक्पथम् ॥ कZ_०२.०१.३८च्द् ॥
Transliteration
śodhayet paśu-saṃghaiś ca kṣīyamāṇaṃ vaṇik-patham
Translation
जो व्यापार-मार्ग क्षीण हो रहा हो, उसे वह पशु-कारवाँ (पशु-संघ) आदि की व्यवस्था करके पुनः सुधारकर सुरक्षित करे।
Word by Word
शोधयेत्he should remedy/clear (it)
शोधयेत्:
TypeVerb
Rootशुध्/शोध् (Caus. √शुध्)
Formलिङ् (विधिलिङ्), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; धातोः णिच्-प्रत्ययेन कारणार्थकः (causative)
पशु-संघैःby/with herds of animals
पशु-संघैः:
TypeNoun
Rootपशु + संघ
Formपुंलिङ्गः; तृतीया बहुवचनम्; ‘पशूनां संघाः’ इति विग्रहः
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
क्षीयमाणम्declining / being diminished
क्षीयमाणम्:
TypeParticiple
Rootक्षि (क्षीयते)
Formवर्तमानकालिकः कर्मणि कृदन्तः (शानच्/मान); नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया एकवचनम्; ‘वणिक्पथम्’ इति विशेषणम्
वणिक्-पथम्the merchants’ route / trade road
वणिक्-पथम्:
TypeNoun
Rootवणिक् + पथ
Formपुंलिङ्गः; द्वितीया एकवचनम्; ‘वणिजां पथः’ इति विग्रहः
Entities Mentioned
V
vaṇik (merchants)V
vaṇik-patha (trade route)P
paśu-saṃgha (caravan/herd-convoy)R
rājā (implied state actor)FAQs
It implies making the route functional again: clearing threats, correcting abuses, and restoring confidence so merchants resume movement.
Caravans (often involving pack animals and herds) are the practical unit of commerce and transport; organizing them improves safety, scale, and reliability.