निवृत्तोत्साहं विग्रहश्रान्तं प्रतिहतोपायं क्षयव्ययाभ्यां प्रवासेन चोपतप्तं शौचेनान्यं लिप्समानमन्यस्माद्वा शङ्कमानं मैत्रीप्रधानं वा कल्याणबुद्धिं साम्ना साधयेत् ॥ कZ_०९.६.२२ ॥
nivṛttotsāhaṃ vigrahaśrāntaṃ pratihatopāyaṃ kṣayavyayābhyāṃ pravāsena copataptaṃ śaucenānyaṃ lipsamānam anyasmād vā śaṅkamānaṃ maitrīpradhānaṃ vā kalyāṇabuddhiṃ sāmnā sādhayet
जो उत्साह खो चुका हो, संघर्ष से थक गया हो, जिसके उपाय अवरुद्ध हो गए हों, जो क्षय-व्यय और निर्वासन से पीड़ित हो; या जो शौच/सुरक्षा की दृष्टि से दूसरा (स्वच्छ/सुरक्षित) स्थान चाहता हो, या किसी अन्य से शंकित/भयभीत हो; या जो मैत्री-प्रधान और कल्याण-बुद्धि वाला हो—ऐसे व्यक्ति को साम (समाधान/मधुर वचन) से साधे।
Actors under stress—war fatigue, blocked plans, fiscal depletion, exile, reputational insecurity, or fear—along with naturally friendly, cooperative personalities; all are best approached with reassurance and conciliatory offers.