Shloka 33

स्वर्गगमनम्, अदितिस्तुतिः-मायातत्त्वम्, तथा पारिजात-प्रसङ्गे इन्द्रयुद्धम्

Devanagari script

यदि ते तद् वचः सत्यं सत्यात्यर्थं प्रियेति मे मद्गेहनिष्कुटार्थाय तद् अयं नीयतां तरुः

Transliteration

yadi te tad vacaḥ satyaṃ satyātyarthaṃ priyeti me madgehaniṣkuṭārthāya tad ayaṃ nīyatāṃ taruḥ

Translation

જો તારો તે વચન સાચો હોય—અને તું ખરેખર મને અત્યંત પ્રિય હોય—તો મારા ઘરનાં આંગણાં-ઉપવનની શોભા માટે આ વૃક્ષ લઈ જાવ।

Word by Word

• यदि: if
• यदि: Sambandha (Condition/शर्त)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्त-निर्देशक अव्यय (conditional particle)

• ते: your
• ते: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; वचः इति पदस्य विशेषणम्

• वचः: statement/word
• वचः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• सत्यम्: true
• सत्यम्: Visheshana (Predicate/विधेय)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विधेय-विशेषण (predicate adjective)

• सत्य-अति-अर्थम्: most truly
• सत्य-अति-अर्थम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + अति (अव्यय/उपसर्ग) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास; अर्थम् इति अव्ययीभावे अव्ययवत् (adverbial): सत्यं अति अर्थम् = अत्यन्तं सत्यं (eng: very truly)

• प्रिये: O dear one
• प्रिये: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/Vocative), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्य-समाप्ति-सूचक अव्यय

• मे: my
• मे: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम

• मत्-गेह-निष्कुट-अर्थाय: for my house-courtyard’s purpose
• मत्-गेह-निष्कुट-अर्थाय: Sampradana (Dative/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: मत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + गेह (प्रातिपदिक) + निष्कुट (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), एकवचन; तत्पुरुष-समास: मत्-गेहस्य निष्कुटस्य अर्थाय (eng: for the purpose of my house’s courtyard/garden)

• तत्: that
• तत्: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; अयम्/तरुः इत्यस्य निर्देशः

• अयम्: this
• अयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• नीयताम्: let (it) be taken
• नीयताम्: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive): ‘let it be taken’

• तरुः: tree
• तरुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

Speaker

A royal lady/queen (within the dynastic narrative, speaking to her beloved/consort or attendant)

FAQs

What is the significance of satya (truth) in this Vishnu Purana verse?

Truth is invoked as a binding moral force: the speaker tests the other’s claim of sincerity and affection by asking for a concrete act—taking the tree for her household grove.

How does the Vishnu Purana use domestic/royal imagery like 'niṣkuṭa' in its narratives?

It grounds larger dynastic history in vivid courtly life—gardens, courtyards, and ornaments—showing how personal choices inside palaces can shape the unfolding lineage narrative.

What is the theological importance of Lord Vishnu in this context?

Even when Vishnu is not named in a given verse, the dynastic book frames royal fortunes within dharma and cosmic order ultimately upheld by Vishnu as the sovereign ground of the Purāṇic world.