Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

स्वर्गगमनम्, अदितिस्तुतिः-मायातत्त्वम्, तथा पारिजात-प्रसङ्गे इन्द्रयुद्धम्

स्थूला मध्यास् तथा सूक्ष्माः सूक्ष्मात् सूक्ष्मतराश् च ये देहभेदा भवान् सर्वे ये केचित् पुद्गलाश्रयाः

sthūlā madhyās tathā sūkṣmāḥ sūkṣmāt sūkṣmatarāś ca ye dehabhedā bhavān sarve ye kecit pudgalāśrayāḥ

સ્થૂલ, મધ્ય, સૂક્ષ્મ અને સૂક્ષ્મથી પણ સૂક્ષ્મ—પદાર્થ-સમૂહ પર આધારિત જે જે દેહભેદ છે, હે પ્રભુ, તે સર્વ આ વર્ણનમાં સમાવિષ્ટ છે।

स्थूलाःgross
स्थूलाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्थूल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्
मध्याःmiddling
मध्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्
तथाand also
तथा:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः—समुच्चय/उपपद (conjunctive adverb: 'and/also')
सूक्ष्माःsubtle
सूक्ष्माः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्
सूक्ष्मात्from the subtle (than subtle)
सूक्ष्मात्:
Apadana (Ablative/अपादान)
TypeNoun
Rootसूक्ष्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तुलना-हेतुः (standard of comparison)
सूक्ष्मतराःmore subtle
सूक्ष्मतराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसूक्ष्मतर (प्रातिपदिक; सूक्ष्म + तर)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्; तर-प्रत्यय (comparative)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय-अव्यय (conjunction)
येwhich/that (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्ध-सूचक (relative pronoun)
देहभेदाःdivisions/types of bodies
देहभेदाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेह + भेद (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (dehasya bhedāḥ)
भवान्you (honored one)
भवान्:
Sambodhana/Address (Vocative sense)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; आदरार्थ-प्रयोगः (honorific pronoun)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्
येwhich/that (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्ध-सूचक (relative pronoun)
केचित्some
केचित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootक + चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक + अव्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; अनिश्चित-प्रयोग (indefinite pronoun: 'some')
पुद्गलाश्रयाःresting on matter/embodiment
पुद्गलाश्रयाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootपुद्गल + आश्रय (प्रातिपदिकौ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (pudgalasya āśrayāḥ) विशेषणम्

Sage Parāśara

FAQs

This verse frames all embodied forms as gradated—gross, intermediate, subtle, and subtler—showing that creation includes multiple layers of embodiment, not only the visible physical body.

He explains bodily diversity as encompassing every form that depends on material aggregation (pudgala), indicating that embodiment is a spectrum of subtlety within prakṛti’s domain.

By cataloging all embodied states as part of the created order, the text implicitly situates them under the sovereignty of the Supreme Reality (Vishnu), who transcends yet governs the entire field of material embodiment.