Vamana Purana — Rules of Purity (Shauca), Shloka 9

Duties of Householder and Forest-Dweller

Devanagari script

तत्रैव वा गुरोर्गेहे द्विजो निष्ठामवाप्नुयात् गुरोरभावे तत्पुत्रे तच्छिष्ये तत्सुतं विना

Transliteration

tatraiva vā gurorgehe dvijo niṣṭhāmavāpnuyāt gurorabhāve tatputre tacchiṣye tatsutaṃ vinā

Translation

ત્યાં જ ગુરુના ગૃહમાં દ્વિજએ પોતાની શિસ્તની નિષ્ઠા પૂર્ણ કરવી જોઈએ. ગુરુના અભાવે ગુરુપુત્ર અથવા ગુરુશિષ્યના અધિન, પરંતુ શિષ્યપુત્રના અધિન નહીં.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)

• एव: indeed/just
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)

• वा: or
• वा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: अव्यय; विकल्पार्थक निपात (disjunctive particle)

• गुरोः: of the teacher
• गुरोः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति (Genitive/षष्ठी), एकवचन (Singular)

• गेहे: in the house
• गेहे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गृह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन

• द्विजः: the twice-born (brahmin)
• द्विजः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (Nominative/प्रथमा), एकवचन

• निष्ठाम्: steadfastness/discipline
• निष्ठाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: निष्ठा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (Accusative/द्वितीया), एकवचन

• अवाप्नुयात्: should attain
• अवाप्नुयात्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), परस्मैपद; प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• गुरोः: of the teacher
• गुरोः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• अभावे: in the absence
• अभावे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• तत्-पुत्रे: in/with his son
• तत्-पुत्रे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: 'तस्य पुत्रः'); पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• तत्-शिष्ये: in/with his disciple
• तत्-शिष्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + शिष्य (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: 'तस्य शिष्यः'); पुंलिङ्ग; सप्तमी विभक्ति, एकवचन

• तत्-सुतम्: his son
• तत्-सुतम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + सुत (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुष: 'तस्य सुतः'); पुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन

• विना: without
• विना: Apadana (अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: अव्यय; वियोगार्थक उपपद (preposition-like indeclinable) — द्वितीयान्वयी

Speakers

• Not specified in input (likely within Pulastya → Nārada narrative layer; confirm from chapter context).

Key Themes

• Guru-paramparā
• Brahmacarya discipline
• Authority in Vedic transmission
• Dharmaśāstra-style regulation

Verse Rasa (Emotional Flavour)

{ "primaryRasa": "shanta", "secondaryRasa": "", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

The verse safeguards integrity of instruction: spiritual discipline is completed under legitimate authority, ensuring continuity and accountability. It also emphasizes loyalty to the teacher’s institution (kula/āśrama) rather than casual, self-appointed mentorship.

How does this fit the Pancalakshana?

This is prescriptive ācāra material (conduct and institutional norms) rather than sarga/pratisarga/vaṃśa/manvantara/vaṃśānucarita, illustrating how purāṇas function as dharma compendia in addition to cosmology and legend.

What is the symbolic significance?

Restricting authority to the guru, his son, or his direct disciple symbolizes the necessity of a verified living link (paramparā) for śruti-based knowledge—proximity to the source is treated as a marker of reliability.