Vamana Purana — Kurukshetra & Prithudaka Tirtha, Shloka 58
Kurukshetra, Pṛthūdaka Tīrtha, and the Marriage of Saṃvaraṇa with Tapatī
अथाजगाम स नृपस्य पुत्रस्तमाश्रमं ब्राह्मणपुङ्कवस्य दृष्ट्वा वसिष्ठं प्रणिपत्य मूर्ध्ना स्थितस्त्वपश्यत् तपतीं नरेन्द्रः // वम्प्_22.57 दृष्ट्वा च तां पद्मविशालनेत्रां तां पूर्वदृष्टामिति चिन्तयित्वा पप्रच्छ केयं ललना द्विजेन्द्र स वारुणिः प्राह नराधिपेन्द्रम्
athājagāma sa nṛpasya putrastamāśramaṃ brāhmaṇapuṅkavasya dṛṣṭvā vasiṣṭhaṃ praṇipatya mūrdhnā sthitastvapaśyat tapatīṃ narendraḥ // VamP_22.57 dṛṣṭvā ca tāṃ padmaviśālanetrāṃ tāṃ pūrvadṛṣṭāmiti cintayitvā papraccha keyaṃ lalanā dvijendra sa vāruṇiḥ prāha narādhipendram
પછી રાજાનો પુત્ર તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણના આશ્રમમાં આવ્યો. વસિષ્ઠને જોઈ તેણે મસ્તક નમાવી પ્રણામ કર્યો; ઊભો રહી નરેન્દ્રે તપતીને જોઈ. કમળ જેવી વિશાળ આંખોવાળી તેણીને જોઈ ‘આ તો પહેલાં જોઈ હતી’ એમ વિચારી તેણે પૂછ્યું—“હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, આ યુવતી કોણ છે?” ત્યારે વારુણીએ નરાધિપને ઉત્તર આપ્યો.
{ "primaryRasa": "shringara", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }
FAQs
Royal power is shown subordinated to spiritual authority: the prince first performs praṇipāta to Vasiṣṭha before pursuing personal desire—an ethic of humility and seeking wise counsel.
Vamśānucarita: the scene advances a lineage-linked romance that typically culminates in marriage and progeny, which Purāṇas use to bridge genealogies and historical-legendary cycles.
The ‘lotus-eyed’ description signals auspiciousness and divine/solar splendor; the repeated ‘seen before’ (pūrvadṛṣṭā) encodes a fate-like recognition, common in Purāṇic courtship narratives.