Verse 29
Katharudra
सारमेव रसं लब्ध्वा साक्षाद्देही सनातनम् ।
सुखी भवति सर्वत्र अन्यथा सुखता कुतः ॥
असत्यस्मिन् परानन्दे स्वात्मभूतेऽखिलात्मनाम् ।
को जीवति नरो जन्तुः को वा नित्यं विचेष्टते ॥
तस्मात् सर्वात्मना चित्ते भासमानो ह्यसौ नरः ।
आनन्दयति दुःखाढ्यं जीवात्मानं सदा जनः ॥
यदा ह्येवैष एतस्मिन्नदृश्यत्वादिलक्षणे ।
निर्भेदं परमाद्वैतं विन्दते च महायतिः ॥
तदेवाभयम् अत्यन्तकल्याणं परमामृतम् ।
सद्रूपं परमं ब्रह्म त्रिपरिच्छेदवर्जितम् ॥
यदा ह्येवैष एतस्मिन्नल्पमप्यन्तरं नरः ।
विजानाति तदा तस्य भयं स्यान्नात्र संशयः ॥
अस्यैवानन्दकोशेन स्तम्बान्ता विष्णुपूर्वकाः ।
भवन्ति सुखिनो नित्यं तारतम्यक्रमेण तु ॥
तत्तत्पदविरक्तस्य श्रोत्रियस्य प्रसादिनः ।
स्वरूपभूत आनन्दः स्वयं भाति परे यथा ॥
निमित्तं किञ्चिदाश्रित्य खलु शब्दः प्रवर्तते ।
यतो वाचो निवर्तन्ते निमित्तानामभवतः ॥
निर्विशेषे परानन्दे कथं शब्दः प्रवर्तते ।
तस्मादेतन्मनः सूक्ष्मं व्यावृतं सर्वगोचरम् ॥
यस्माच्छ्रोत्रत्वगक्ष्यादिखादिकर्मेन्द्रियाणि च ॥
सारम् एव । रसम् । लब्ध्वा । साक्षात् । देही । सनातनम् । सुखी । भवति । सर्वत्र । अन्यथा । सुखता । कुतः ॥
असति । अस्मिन् । पर-आनन्दे । स्व-आत्म-भूते । अखिल-आत्मनाम् । कः । जीवति । नरः । जन्तुः । कः । वा । नित्यम् । विचेष्टते ॥
तस्मात् । सर्व-आत्मना । चित्ते । भासमानः । हि । असौ । नरः । आनन्दयति । दुःख-आढ्यम् । जीव-आत्मानम् । सदा । जनः ॥
यदा । हि । एव । एषः । एतस्मिन् । अदृश्यत्व-आदि-लक्षणे । निर्भेदम् । परम-अद्वैतम् । विन्दते । च । महा-यतिः ॥
तत् । एव । अभयम् । अत्यन्त-कल्याणम् । परम-अमृतम् । सत्-रूपम् । परमम् । ब्रह्म । त्रि-परिच्छेद-वर्जितम् ॥
यदा । हि । एव । एषः । एतस्मिन् । अल्पम् अपि । अन्तरम् । नरः । विजानाति । तदा । तस्य । भयम् । स्यात् । न । अत्र । संशयः ॥
अस्य । एव । आनन्द-कोशेन । स्तम्ब-अन्ताः । विष्णु-पूर्वकाः । भवन्ति । सुखिनः । नित्यम् । तारतम्य-क्रमेण । तु ॥
तत्-तत्-पद-विरक्तस्य । श्रोत्रियस्य । प्रसादिनः । स्वरूप-भूतः । आनन्दः । स्वयम् । भाति । परे । यथा ॥
निमित्तम् । किञ्चित् । आश्रित्य । खलु । शब्दः । प्रवर्तते । यतः । वाचः । निवर्तन्ते । निमित्तानाम् । अभवतः ॥
निर्विशेषे । पर-आनन्दे । कथम् । शब्दः । प्रवर्तते । तस्मात् । एतत् । मनः । सूक्ष्मम् । व्यावृतम् । सर्व-गोचरम् ॥
यस्मात् । श्रोत्र-त्वक्-अक्षि-आदि । खादि-कर्म-इन्द्रियाणि । च ॥
sāram eva rasaṃ labdhvā sākṣād dehī sanātanam |
sukhī bhavati sarvatra anyathā sukhatā kutaḥ ||
asaty asmin parānande svātmabhūte’khilātmanām |
ko jīvati naro jantuḥ ko vā nityaṃ viceṣṭate ||
tasmāt sarvātmanā citte bhāsamāno hy asau naraḥ |
ānandayati duḥkhāḍhyaṃ jīvātmānaṃ sadā janaḥ ||
yadā hy evaiṣa etasminn adṛśyatvādilakṣaṇe |
irbhedaṃ paramādvaitaṃ vindate ca mahāyatiḥ ||
tad evābhayam atyantakalyāṇaṃ paramāmṛtam |
sadrūpaṃ paramaṃ brahma triparicchedavarjitam ||
yadā hy evaiṣa etasminn alpam apy antaraṃ naraḥ |
vijānāti tadā tasya bhayaṃ syān nātra saṃśayaḥ ||
asyai vānandakośena stambāntā viṣṇupūrvakāḥ |
bhavanti sukhino nityaṃ tāratamyakrameṇa tu ||
tattatpadaviraktasya śrotriyasya prasādinaḥ |
svarūpabhūta ānandaḥ svayaṃ bhāti pare yathā ||
nimittaṃ kiñcid āśritya khalu śabdaḥ pravartate |
yato vāco nivartante nimittānām abhavataḥ ||
nirviśeṣe parānande kathaṃ śabdaḥ pravartate |
tasmād etan manaḥ sūkṣmaṃ vyāvṛtaṃ sarvagocaram ||
yasmāc chrotratvagakṣyādikhādikarmendriyāṇi ca ||
સારરૂપ ‘રસ’ને પ્રાપ્ત કરી, સનાતન દેહી આત્માને પ્રત્યક્ષ જાણીને મનુષ્ય સર્વત્ર સુખી બને છે; નહિ તો સુખ ક્યાંથી ઉપજે? જે પરમાનંદ ઇન્દ્રિયગ્રાહ્ય અસત્ય નથી અને સર્વાત્માઓનો સ્વાત્મા છે—તેમાં કયો મનુષ્ય કે પ્રાણી જીવતો રહે, કે કોણ નિત્ય ચેષ્ટા કરે? તેથી ચિત્તમાં સર્વાત્મરૂપે પ્રકાશમાન એ પુરુષ દુઃખભર્યા જીવાત્માને સદા આનંદિત કરે છે. જ્યારે મહાયતિ અદૃશ્યત્વાદિ લક્ષણવાળા પરતત્ત્વમાં ભેદરહિત પરમાદ્વૈતને પામે છે, ત્યારે તે જ અભય, અત્યંત કલ્યાણ અને પરમ અમૃત છે—સદ્રૂપ પરબ્રહ્મ, ત્રિપરિચ્છેદથી રહિત. પરંતુ જો તેમાં અલ્પ પણ અંતર જાણે, તો નિશ્ચયે ભય ઉપજે છે. આ જ આનંદકોશના પ્રતિબિંબથી તૃણથી માંડી વિષ્ણુ સુધી (અને આગળ) સર્વે તારતમ્યક્રમથી નિત્ય સુખી થાય છે. સર્વ પદસ્થિતિઓ પ્રત્યે વિરક્ત, શ્રોત્રિય અને પ્રસન્ન જન માટે સ્વરૂપભૂત આનંદ પરમાં સ્વયં પ્રકાશે છે. શબ્દ કોઈ નિમિત્તનો આશ્રય લઈને જ પ્રવર્તે છે; નિમિત્તના અભાવે ત્યાંથી વાણી પાછી વળે છે. નિર્વિશેષ પરમાનંદમાં શબ્દ કેવી રીતે ચાલે? તેથી મન સૂક્ષ્મ છે અને સર્વ વિષયોથી નિવૃત્ત—અને તેમાંથી કાન, ત્વચા, આંખ વગેરે જ્ઞાનેન્દ્રિયો તથા કર્મેન્દ્રિયો પ્રસર્યા છે.
Same passage as Katharudra.28 in the supplied input: it teaches that direct realization of the eternal embodied Self as the ‘essence’ yields pervasive happiness; that supreme bliss is the Self of all; non-dual realization brings fearlessness and immortality; any cognition of difference produces fear; all graded joys are reflections through the bliss-sheath; and speech/mind cannot operate in the attributeless supreme bliss, hence the need for withdrawal of mind and senses.