HomeUpanishadsKatharudraVerse 13
Previous Verse
Next Verse

Verse 13

Katharudra

स एव जगतः साक्षी सर्वात्मा विमलाकृतिः । प्रतिष्ठा सर्वभूतानां प्रज्ञानघनलक्षणः ॥

न कर्मणा न प्रजया न चान्येनापि केचित् ।

ब्रह्मवेदनमात्रेण ब्रह्माप्नोत्येव मानवः ॥

सः एव । जगतः । साक्षी । सर्व-आत्मा । विमल-आकृतिः । प्रतिष्ठा । सर्व-भूतानाम् । प्रज्ञान-घन-लक्षणः ॥

न । कर्मणा । न । प्रजया । न । च । अन्येन । अपि । केचित् ॥

ब्रह्म-वेदन-मात्रेण । ब्रह्म । आप्नोति । एव । मानवः ॥

sa eva jagataḥ sākṣī sarvātmā vimalākṛtiḥ | pratiṣṭhā sarvabhūtānāṃ prajñānaghana-lakṣaṇaḥ ||

na karmaṇā na prajayā na cānyenāpi kecit |

brahmavedanamātreṇa brahmāpnoty eva mānavaḥ ||

એ જ જગતનો સાક્ષી છે, સર્વાત્મા છે, નિર્મળ સ્વરૂપવાળો છે; સર્વ ભૂતોની પ્રતિષ્ઠા છે, પ્રજ્ઞાનઘન (ચેતનાઘન) લક્ષણવાળો છે। કર્મથી નહિ, પ્રજાથી નહિ, અને અન્ય કોઈ ઉપાયથી પણ કોઈ તેને પામતો નથી; માત્ર બ્રહ્મનું જ્ઞાન થવાથી માનવ બ્રહ્મને જ પ્રાપ્ત કરે છે।

He alone is the witness of the world, the Self of all, of stainless form; the support of all beings, characterized as a mass (ghana) of consciousness. Not by action, not by progeny, nor indeed by anything else whatsoever does anyone (attain Him); by the mere knowing of Brahman a human being attains Brahman alone.

Brahman-Atman as sākṣin (witness) and jñāna as the sole means to mokṣaMahavakya: Supports Advaitic import of ‘Aham Brahmāsmi’/‘Tat tvam asi’ by asserting identity with Brahman through knowledge (jñāna) rather than karma; echoes Muṇḍaka 3.2.3 ‘nāyam ātmā…’ and Bṛhadāraṇyaka 4.4.22 ‘na karmaṇā…’.Krishna YajurvedaChandas: Mixed/Anuṣṭubh-like śloka (post-Vedic metrical style)