Verse 33

Amritnada

Sanskrit (Devanagari)

त्रिंशत्पर्वाङ्गुलः प्राणो यत्र प्राणः प्रतिष्ठितः । एष प्राण इति ख्यातो बाह्यप्राणस्य गोचरः ॥३३॥

Padapatha (Word Split)

त्रिंशत् । पर्व-अङ्गुलः । प्राणः । यत्र । प्राणः । प्रतिष्ठितः । एषः । प्राणः । इति । ख्यातः । बाह्य-प्राणस्य । गोचरः ॥

IAST Transliteration

triṃśatparvāṅgulaḥ prāṇo yatra prāṇaḥ pratiṣṭhitaḥ | eṣa prāṇa iti khyāto bāhyaprāṇasya gocaraḥ ||33||

Translation

પ્રાણનું પરિમાણ ‘ત્રીસ પર્વ-અંગુલ’ કહેવાયું છે; જ્યાં પ્રાણ પ્રતિષ્ઠિત રહે છે. એ જ ‘પ્રાણ’ તરીકે ખ્યાત—બાહ્ય શ્વાસનો ગોચર.

Academic Translation

Prāṇa is (measured as) thirty joints-and-fingers (i.e., a measure of length); where prāṇa is established—this is known as 'prāṇa', the range of the external breath.

Verse Context

• Prāṇa (vital force) and its measurable movement (bāhya-prāṇa)
• Mahavakya: Indirect: distinguishes external prāṇa from the deeper Self, supporting the discernment (viveka) needed for mahāvākya realization.
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)