Verse 16

Amritnada

Sanskrit (Devanagari)

मनः सङ्कल्पकं ध्यात्वा संक्षिप्यात्मनि बुद्धिमान् ।

धारयित्वा तथाऽऽत्मानं धारणा परिकीर्तिता ॥१६॥

Padapatha (Word Split)

मनः । सङ्कल्पकम् । ध्यात्वा । संक्षिप्य । आत्मनि । बुद्धिमान् ।

धारयित्वा । तथा । आत्मानम् । धारणा । परिकीर्तिता ।

IAST Transliteration

manaḥ saṅkalpakaṃ dhyātvā saṃkṣipyātmani buddhimān |

dhārayitvā tathā''tmānaṃ dhāraṇā parikīrtitā ||16||

Translation

મનને સંકલ્પસ્વરૂપ માની ધ્યાન કરીને, બુદ્ધિમાન તેને આત્મામાં સંક્ષિપ્ત (લય) કરે છે. ત્યારબાદ એ રીતે આત્માને સ્થિર ધારણ કરવું—તેને ‘ધારણા’ કહેવામાં આવે છે॥૧૬॥

Academic Translation

Having meditated upon the mind as constituted of volition (saṅkalpa), the wise one, having contracted (withdrawn) it into the Self, and then having held the Self thus—this is declared to be dhāraṇā (concentration).

Verse Context

• Atman; saṅkalpa-nivṛtti (cessation of volitional constructions); dhāraṇā
• Mahavakya: Indirect—supports realization implied by 'ayam ātmā brahma' by withdrawing mind into the Self.
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)