Verse 11

Amritnada

Sanskrit (Devanagari)

सव्याहृतिं सप्रणवां गायत्रीं शिरसा सह । त्रिः पठेदायतप्राणः प्राणायामः स उच्यते ॥११॥

Padapatha (Word Split)

स-व्याहृतिम् । स-प्रणवाम् । गायत्रीम् । शिरसा । सह । त्रिः । पठेत् । आयत-प्राणः । प्राणायामः । सः । उच्यते ॥

IAST Transliteration

sa-vyāhṛtiṃ sa-praṇavāṃ gāyatrīṃ śirasā saha | triḥ paṭhed āyata-prāṇaḥ prāṇāyāmaḥ sa ucyate ||11||

Translation

વ્યાહૃતિઓ અને પ્રણવ સહિત, ‘શિરસ્’ (પરિશિષ્ટ) સાથે ગાયત્રીનું ત્રણ વાર પઠન કરવું; પ્રાણને દીર્ઘ અને સંયમિત રાખીને—આને પ્રાણાયામ કહે છે.

Academic Translation

With the vyāhṛtis and with the praṇava, (reciting) the Gāyatrī together with the ‘Śiras’ (appendix), one should recite it three times, with the breath extended/regulated; that is called prāṇāyāma.

Verse Context

• Prāṇa (as a means to inner purification and steadiness leading toward Self-knowledge)
• Mahavakya: Indirect preparatory discipline (sādhana) supporting realization of mahāvākyas such as ‘ayam ātmā brahma’ by stabilizing mind and prāṇa.
• Atharva
• Chandas: Anuṣṭubh (śloka)