Verse 4
Akshi
विरागमुपयात्यन्तर्वासनास्वनुवासरम्। क्रियासूदररूपासु क्रमते मोदतेऽन्वहम्॥ ग्राम्यासु जडचेष्टासु सततं विचिकित्सते। नोदाहरति मर्माणि पुण्यकर्माणि सेवते॥ अनन्योद्वेगकारीणि मृदुकर्माणि सेवते। पापाद्बिभेति सततं न च भोगमपेक्षते॥ स्नेहप्रणयगर्भाणि पेशलान्युचितानि च। देशकालोपपन्नानि वचनान्यभिभाषते॥४–७॥
विरागम् । उपयाति । अन्तः । वासनासु । अनु-वासरम् । क्रिया-सूदर-रूपासु । क्रमते । मोदते । अन्वहम् । ग्राम्यासु । जड-चेष्टासु । सततम् । विचिकित्सते । न । उदाहरति । मर्माणि । पुण्य-कर्माणि । सेवते । अनन्य-उद्वेग-कारीणि । मृदु-कर्माणि । सेवते । पापात् । बिभेति । सततम् । न । च । भोगम् । अपेक्षते । स्नेह-प्रणय-गर्भाणि । पेशलानि । उचितानि । च । देश-काल-उपपन्नानि । वचनानि । अभिभाषते ॥४–७॥
virāgam upayāty antarvāsanāsv anuvāsaram | kriyāsūdararūpāsu kramate modate’nvaham || grāmyāsu jaḍaceṣṭāsu satataṃ vicikitsate | nodāharati marmāṇi puṇyakarmāṇi sevate || ananyodvegakārīṇi mṛdukarmāṇi sevate | pāpād bibheti satataṃ na ca bhogam apekṣate || sneha-praṇaya-garbhāṇi peśalāny ucitāni ca | deśakālopapannāni vacanāny abhibhāṣate ||4–7||
તે આંતરિક વાસનાઓ પ્રત્યે દિવસે દિવસે વૈરાગ્ય પામે છે. સુંદર સ્વરૂપનાં શુભ કર્મોમાં આગળ વધે છે અને રોજ આનંદિત રહે છે. ગ્રામ્ય અને જડ ચેષ્ટાઓ વિષે તે સદા વિવેકપૂર્વક વિચાર કરે છે. મર્મને ઘા પહોંચાડે એવા શબ્દો બોલતો નથી; પુણ્યકર્મોનું સેવન કરે છે. બીજાને ઉદ્વેગ ન થાય એવા મૃદુ કર્મો કરે છે. તે સતત પાપથી ભય પામે છે અને ભોગની અપેક્ષા રાખતો નથી. સ્નેહ-પ્રણયથી ભરેલા, મધુર અને યોગ્ય, દેશ-કાળને અનુરૂપ વચનો બોલે છે.
He attains dispassion day by day with respect to the latent tendencies within. He proceeds among actions that are of a ‘good/beautiful’ form and rejoices daily. Regarding worldly, inert behaviors he is continually doubtful (discriminating). He does not utter hurtful points; he practices meritorious deeds. He practices gentle actions that do not cause agitation to others. He continually fears sin and does not seek enjoyment. He speaks words that contain affection and friendliness—pleasant and appropriate—fitting to place and time.