Adhyaya 9

આ અધ્યાયમાં ધરણીદેવી કલિયુગમાં પર્વત પર ભગવાનની દૃશ્ય ઉપસ્થિતિ રહેશે કે કેમ તે પૂછે છે. વરાહભગવાન સંવાદરૂપે ચાર પ્રસંગો કહી તીર્થતત્ત્વ અને ભક્તિમહિમા પ્રગટ કરે છે. પ્રથમ પ્રસંગમાં વનવાસી નિષાદ વસુ પુરુષોત્તમનો પરમ ભક્ત બની શ્રી‑ભૂદેવી સહિત પ્રભુને મધુ મિશ્રિત પકાવેલ શ્યામાક અન્નનો નૈવેદ્ય અર્પે છે. મધુ લાવી પરત ફરતાં પુત્રે નૈવેદ્ય ભક્ષ્યું એમ જાણીને તે ચોરી સમજી તલવાર ઉગારે છે; ત્યારે વિષ્ણુ વૃક્ષમાંથી પ્રગટ થઈ તલવાર રોકે છે, બાળભક્તિ અત્યંત પ્રિય છે એમ શીખવે છે અને સ્વામી‑સર/સ્વામિપુષ્કરિણી ખાતે નિત્ય સાન્નિધ્યની ખાતરી આપે છે. બીજા પ્રસંગમાં પાંડ્ય પ્રદેશથી આવેલ ભક્ત રંગદાસ વરાહસ્થાન, સુવર્ણમુખરી, કામલાખ્ય સરોવર અને ચક્રતીર્થ વગેરે તીર્થો કરી સ્વામિપુષ્કરિણી નજીક શ્રીનિવાસના દર્શન કરે છે. તે બગીચો, કૂવો અને પુષ્પસેવા જેવી દૈનિક કૈંકર્યસેવા કરે છે; પરંતુ એક વખત ગંધર્વોના જલવિહાર દૃશ્યથી મન ભટકી સેવા ચૂકી જાય છે અને તેને લાજ થાય છે. દેવ તેને સાંત્વના આપી કહે છે કે ભાવ મુખ્ય છે; આગળ રાજસમાન સમૃદ્ધિ, અવિરત ભક્તિ અને અંતે મોક્ષ પ્રાપ્ત થશે. ત્રીજા પ્રસંગમાં સોમકુલના રાજા તોંડમાન શિકાર દરમ્યાન વેંકટાદ્રીના તીર્થોમાંથી પસાર થઈ દેવી રેણુકા સુધી પહોંચે છે. ‘શ્રીનિવાસ’ બોલતો પંચવર્ણ પોપટ તેને નિષાદ વનપાલ પાસે દોરી જાય છે; તે નિષાદ રાજાને સ્વામિપુષ્કરિણી પાસેના ગુપ્ત દેવસ્થાન સુધી લઈ જાય છે. બંને પૂજા કરી શ્યામાક‑મધુ પ્રસાદ ગ્રહણ કરે છે; રેણુકા ‘દેવદેવ પ્રસાદ’ રૂપે અજેય રાજ્ય અને તોંડમાન નામની રાજધાનીનો વર આપે છે. અંતે શુક પદ્મસરનું માહાત્મ્ય કહે છે—દુર્વાસાના શાપથી લક્ષ્મી (પદ્મા/રમા) કમળભર્યા સરોવરે તપ કરે છે; દેવો વિધિવત સ્તુતિ કરે છે. લક્ષ્મી સ્નાન, બિલ્વપત્રપૂજા અને આ સ્તોત્રપાઠથી પ્રતિષ્ઠા-પુનઃપ્રાપ્તિ, સમૃદ્ધિ અને મોક્ષના વર આપી વિષ્ણુ સાથે ગરુડારૂઢ થઈ વૈકુંઠ પરત જાય છે.