Adhyaya 5

આ અધ્યાયમાં દિવ્ય આગમન પછી કથા આંતરિક વિરહ-આકાંક્ષાની દિશામાં વળે છે. શ્રીનિવાસ રત્નજડિત મંડપમાં પ્રવેશ કરીને પદ્માવતીના સૌંદર્યસ્મરણમાં લીન થઈ જાય છે અને મોહગ્રસ્ત તન્મય અવસ્થામાં સ્થિર થઈ જાય છે. ત્યારે બકુલમાલિકા સુસજ્જ અર્ઘ્ય-નૈવેદ્ય લઈને આવે છે, તેમના દેહ-માનસિક લક્ષણો જોઈ પ્રશ્નો કરે છે અને તેમની સ્થિતિનું અર્થઘટન કરે છે. શ્રીનિવાસ ઉત્તરરૂપે પદ્માવતીનો પૂર્વયુગ સાથેનો સંબંધ કહે છે—વેદવતી/સીતા પ્રસંગ અને પછીના યુગમાં મિલનની પ્રતિજ્ઞા—જેથી વર્તમાન પ્રેમ ધર્મપ્રતિજ્ઞા અને દૈવી ઇચ્છાની સતતતા તરીકે સ્થિર થાય છે. ત્યારબાદ તેઓ બકુલમાલિકાને યાત્રામાર્ગ સૂચવે છે: નૃસિંહ-ગુહા, અગસ્ત્યાશ્રમ અને સુવર્ણમુખરી કાંઠે અગસ્ત્યેશ-લિંગ, પછી વનો-સરોભરો પાર કરીને નારાયણપુરી/આકાશરાજની નગરી. માર્ગમાં વૃક્ષો, પક્ષીઓ, પ્રાણીઓનું સમૃદ્ધ વર્ણન પવિત્ર ભૂ-નકશા સમું બને છે. અંતે બકુલમાલિકા યાત્રા શરૂ કરે છે અને પદ્માવતીની સખીઓ સાથે મુલાકાતથી આગળના સંવાદની શરૂઆત થાય છે.