Adhyaya 40

આ અધ્યાયમાં સૂત સંવાદરૂપે ધર્મ‑કર્મનો ઉપદેશ આપે છે. અંજના પતિ સાથે બ્રહ્મા તથા અન્ય દેવોને મળે છે; તેમની સંમતિથી વ્યાસ મુખ્ય ઉપદેશક બને છે. વ્યાસ ‘લોકહિત’ વાણીમાં મતંગ ઋષિના પૂર્વવચનને જોડીને કહે છે કે વેંકટ પર્વતે ઘોર તપ પછી અંજના માટે પુત્રજન્મ નિશ્ચિત છે. પછી આકાશગંગા/વેંકટ તીર્થસમૂહમાં સ્નાનનો કાળ‑નિર્ણય જણાવાય છે. અંજના ના ‘પ્રત્યક્ષ‑દિવસે’ ગંગા વગેરે તીર્થો ત્યાં એકત્ર થાય છે એમ કહી સ્વામી પુષ્કરિણીની વિશેષ પાવનતા વખાણાય છે. પૌર્ણિમા, મેષ‑પૂષન સંયોગ અને નક્ષત્ર‑સંકેતવાળો વિશિષ્ટ પંચાંગયોગ દર્શાવી, તે સમયે સ્નાનનું ફળ લાંબા સમય સુધી ગંગાતટના સર્વ તીર્થસ્નાન સમાન કહેવાય છે. ત્યારબાદ વેંકટાદ્રિ પર વિધિપૂર્વક દાનની પ્રશંસા—અન્નદાન અને વસ્ત્રદાન શ્રેષ્ઠ, તેમજ પિતૃશ્રાદ્ધ વિશેષ ફળદાયક જણાવાય છે. સોનું, શાલગ્રામ, ગાય, જમીન, કન્યાદાન, જળશાળા, તલ, ધાન્ય, સુગંધ‑પુષ્પ, છત્ર‑ચામર, તાંબૂલ વગેરે દાનો દ્વારા ક્રમે સ્વર્ગભોગ, રાજ્યૈશ્વર્ય, શાસ્ત્રજ્ઞ બ્રાહ્મણત્વ અને અંતે ચક્રપાણિ (વિષ્ણુ) કૃપાથી મોક્ષ સુધીની ફળશ્રેણી બતાવવામાં આવે છે. નિયમિત શ્રવણ‑પાઠથી પાપશુદ્ધિ, વિષ્ણુલોકપ્રાપ્તિ અને તે પુણ્ય સંતતિ સુધી વિસ્તરે છે—એવી ફલશ્રુતિથી અધ્યાય પૂર્ણ થાય છે.