Adhyaya 32

આ અધ્યાયમાં નદી વિનાના પ્રદેશમાં પ્રાણીઓના કલ્યાણ માટે પુણ્યનદી કેવી રીતે પ્રગટ થઈ અને તેનો માર્ગ કેવી રીતે નક્કી થયો, તેનું કારણાત્મક વર્ણન છે. ભારદ્વાજ કહે છે—પ્રાતઃકર્મ અને દેવપૂજા પૂર્ણ કર્યા પછી અગસ્ત્ય મુનિ આકાશવાણી સાંભળે છે: “જ્યાં નદી નથી ત્યાં યજ્ઞ-સંસ્કારોની કાંતિ રહેતી નથી; ગહન અધર્મજન્ય ભય દૂર કરનારી હિતકારી નદી પ્રવર્તાવ.” તેઓ સમવેત ઋષિઓ સાથે પરામર્શ કરે છે; ઋષિગણ તેમના પૂર્વ અદભુત કાર્યોની પ્રશંસા કરીને સ્નાન-શુદ્ધિ માટે મહાનદી લાવવાની વિનંતી કરે છે. પછી અગસ્ત્ય કઠોર ઋતુઓમાં નિયમો વધારી તીવ્ર તપ કરે છે. તે તપથી જગતમાં ક્ષોભ અને પ્રાણીઓમાં ભય ફેલાય છે. દેવતાઓ બ્રહ્માને શરણ જાય છે; બ્રહ્મા અગસ્ત્યાશ્રમે પ્રગટ થઈ વર આપે છે. અગસ્ત્ય દેશને પવિત્ર અને સુરક્ષિત કરવા મહાનદીની યાચના કરે છે. બ્રહ્મા ગંગાને બોલાવી આદેશ આપે છે કે તે સ્વાંશથી અવતરી એવી નદી બને જે જનસમુદાયને પાવન કરે અને ઋષિ-દેવોથી નિત્ય સેવિત રહે. ગંગા પોતાના અંશથી ઉત્પન્ન તેજસ્વી રૂપ દર્શાવી સિદ્ધિનું વચન આપે છે; અગસ્ત્ય માર્ગ સૂચવે છે. અંતે તેઓ પર્વતશિખરોથી તે નદીરૂપને ઇચ્છિત પથ પર લઈ જઈ સુવર્ણમુખરીની પવિત્રતાની આધારકથા સ્થાપે છે.