Adhyaya 28

આ અધ્યાયમાં શ્રીવેંકટાચલ સ્થિત કટાહતીર્થનું માહાત્મ્ય બહુવક્તા સંવાદરૂપે વર્ણવાયું છે. ઋષિઓ ત્રિલોકમાં તેની ખ્યાતિ વિશે પૂછે છે; નારદને પ્રમાણરૂપે સ્મરવામાં આવે છે અને મહાદેવ પણ તેની પૂર્ણ મહિમા જાણે છે એમ પ્રતિપાદિત થાય છે. ગંગા વગેરે પવિત્ર નદીઓ અને અન્ય તીર્થો પણ પોતાની શુદ્ધિ માટે કટાહતીર્થનો આશ્રય લે છે—એ રીતે તીર્થોમાં તેની શ્રેષ્ઠતા સ્થાપિત થાય છે. સાથે જ તેની સ્તુતિને માત્ર ‘અર્થવાદ’ કહી અવગણવું આધ્યાત્મિક રીતે હાનિકારક છે એવી ચેતવણી આપવામાં આવે છે. પછી તીર્થજળ પાનની રીત જણાવાય છે—અષ્ટાક્ષર મંત્રથી અથવા વિષ્ણુના નામોથી (ત્રિવિધ નામોચ્ચાર સહિત) પાન કરવું શ્રેયસ્કર; મંત્ર વિના પાન કરાય તો પ્રાયશ્ચિત્તવચન બોલવાનું સૂચન છે. અંતે દૃષ્ટાંતરૂપે બ્રાહ્મણ કેશવ વ્યસન અને હિંસાથી પતિત થઈ બ્રહ્મહત્યાદોષમાં પડે છે અને પાપરૂપિણી શક્તિ તેને પીછો કરે છે. ભારદ્વાજના ઉપદેશથી તે સ્વામિપુષ્કરિણીમાં સ્નાન, વરાહપૂજન, શ્રીનિવાસ/વેંકટેશ દર્શન અને કટાહતીર્થ પાન કરે છે; પરિણામે બ્રહ્મહત્યા નાશ પામે છે અને વેંકટેશ દૈવી પ્રમાણ આપે છે. ઉપસંહારમાં આ કથા ઇતિહાસસમર્થિત અને વિશ્વાસપૂર્વક પરંપરાથી પ્રસારિત હોવાનું કહેવામાં આવે છે.