Adhyaya 24

અધ્યાયના આરંભે ઋષિઓ સૂતને પૂછે છે—વિષ્ણુભક્ત બ્રાહ્મણને પીડાવનાર તે ક્રૂર રાક્ષસ કોણ હતો? સૂત શ્રીરંગધામનો પૂર્વ પ્રસંગ કહે છે; વૈકુંઠ સમાન તે ધામમાં ભક્તો શ્રીરંગનાથની આરાધના કરે છે. ત્યાં વીરબાહુનો પુત્ર સુંદર ગંધર્વ જળતીર્થ પાસે અનેક સ્ત્રીઓ સાથે નિર્લજ્જ વર્તન કરે છે. મધ્યાહ્ન કર્મ માટે વસિષ્ઠ આવે ત્યારે સ્ત્રીઓ પોતાને ઢાંકી લે છે, પરંતુ સુંદર નથી ઢાંકતો; તેથી વસિષ્ઠ તેને લાજહીનતાના કારણે રાક્ષસત્વનો શાપ આપે છે. સ્ત્રીઓ વસિષ્ઠને વિનંતી કરે છે કે એવો શાપ લોકધર્મ અને નૈતિકતાને હાનિકારક છે, કૃપા કરો. વસિષ્ઠ પોતાના વચનની સત્યતા રાખીને ઉપાય બતાવે છે—શાપ સોળ વર્ષ રહેશે; પછી સુંદર રાક્ષસરূপે ભટકતો શુભ વેંકટાદ્રિ અને ચક્રતીર્થ પહોંચશે. ત્યાં પદ્મનાભ નામનો યોગી રહે છે; રાક્ષસ જ્યારે તેના પર આક્રમણ કરશે, ત્યારે વિષ્ણુનું સુદર્શનચક્ર બ્રાહ્મણરક્ષાર્થે પ્રેરિત થઈ રાક્ષસનું શિરચ્છેદ કરશે અને સુંદર ફરી દિવ્યરૂપ પામી સ્વર્ગે જશે. કથા એ જ રીતે પૂર્ણ થાય છે—સુંદર ભયંકર રાક્ષસ બની સોળ વર્ષ ભમે છે અને અંતે ચક્રતીર્થે પદ્મનાભ પર ચઢી આવે છે. યોગી જનાર્દનની સ્તુતિ કરે છે; સુદર્શન પ્રગટ થઈ રાક્ષસનો વધ કરે છે. સુંદર તેજસ્વી બની સુદર્શનની સ્તુતિ કરે છે, સ્વર્ગગમન અને શોકાકુલ પત્નીઓના દર્શનની અનુમતિ માગે છે; સુદર્શન અનુમતિ આપે છે. પદ્મનાભ પણ પ્રાર્થના કરે છે કે સુદર્શન ચક્રતીર્થમાં સ્થિર રહી પાપનાશ, મોક્ષ અને ભૂત-પિશાચાદિ ભયથી રક્ષા કરે. અંતે સૂત કહે છે—આ કથા સાંભળવાથી મનુષ્ય પાપમુક્ત થાય છે અને તીર્થની પાવન મહિમા પ્રગટ થાય છે.