Adhyaya 2

આ અધ્યાયમાં સૂત પ્રાચીન પ્રસંગ વર્ણવે છે—વૈવસ્વત મન્વંતરના કૃતયુગમાં નારાયણાદ્રિ પર ધરણી દેવી વરાહ ભગવાન પાસે જઈ પૂછે છે કે કયા મંત્રથી ભગવાન પ્રસન્ન થાય છે અને કઈ સાધનાથી સમૃદ્ધિ, રાજ્ય-ઐશ્વર્ય, સંતાન તથા નિયમનિષ્ઠ સાધકોને અંતે ભગવત્પદ પ્રાપ્ત થાય છે. વરાહ ભગવાન ‘પરમ ગુપ્ત’ મંત્ર પ્રગટ કરી કહે છે કે તેનો ઉપદેશ માત્ર ભક્ત અને સંયમીને જ આપવો. પછી મંત્રનું શાસ્ત્રીય પરિચય મળે છે—મંત્ર: “ઓં નમઃ શ્રીવરાહાય ધરણીયુદ્ધરણાય ચ”; ઋષિ: સંકર્ષણ, દેવતા: વરાહ, છંદ: પંક્તિ, બીજ: શ્રીબીજ. સદ્ગુરુ પાસેથી પ્રાપ્ત સાધક માટે ચાર લાખ જપનો નિયમ છે; ત્યારબાદ મધુ-ઘૃતયુક્ત પાયસથી હોમ કરવાની વિધિ જણાવાય છે. ધ્યાનમાં સ્ફટિક સમ તેજ, કમળલાલ નેત્ર, વરાહમુખ છતાં સૌમ્યતા, ચાર ભુજામાં ચક્ર-શંખ-અભયમુદ્રા-પદ્મ, લાલ-સુવર્ણ વસ્ત્રાભૂષણ અને શેષાદિ વિશ્વાધાર ચિહ્નો સહિતનું સ્વરૂપ વર્ણવાય છે. ફળશ્રુતિ મુજબ નિત્ય ૧૦૮ જપથી ઇચ્છિત સિદ્ધિ મળે અને અંતે મોક્ષ પ્રાપ્ત થાય. આગળ ઉદાહરણો—ધર્મ નામના મનુએ દેવતાસમાન સ્થિતિ પામી, શાપથી પતિત ઇન્દ્રે સ્વર્ગ પાછું મેળવ્યું, ઋષિઓએ પરમ ગતિ પામી, અને શ્વેતદ્વીપમાં જપથી અનંત પૃથ્વીનો આધાર બન્યો. અંતે ધરણી શ્રીનિવાસના વેંકટ પર આગમન અને ત્યાં ચિરનિવાસ વિષે પૂછે છે.