Adhyaya 5
આ અધ્યાયમાં ઈશ્વર દેવીને ‘મંગળ’ નામના પૂર્વસ્થાનથી પશ્ચિમ દિશામાં તીર્થયાત્રાનો ક્રમ સમજાવે છે. યાત્રિકને ગંગા-સ્રોત નામની પવિત્ર ધારા અને ત્યાં સ્થિત લિંગ પાસે જવા કહે છે, તથા “સુરાર્ક”નો વિશેષ ઉલ્લેખ કરે છે. યાત્રાફળ ઇચ્છનારએ વિધિપૂર્વક ત્યાં સ્નાન કરવું, પિંડદાન પૂર્ણ કરવું અને બ્રાહ્મણોને અન્નદાન સાથે દક્ષિણા આપવી—એવો ઉપદેશ છે. અંતે ફલશ્રુતિરૂપે તીર્થમાહાત્મ્ય કહે છે કે આ પવિત્ર સ્થાનો કલિયુગના પાપસમૂહનો નાશ કરે છે અને પાઠ-શ્રવણથી પણ પાપક્ષય થાય છે. સાથે જ દુરબુદ્ધિજનને આ ન આપવું અને ભવિષ્યોક્ત વિધાન મુજબ જ શ્રદ્ધાથી સાંભળવું—એવો રક્ષણાત્મક નિર્દેશ છે.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि मंगलात्पश्चिमे स्थितम् । गंगास्रोतस्तथा लिंगं सुरार्कं च विशेषतः
ઈશ્વરે કહ્યું—હે મહાદેવી, ત્યાર પછી મંગલના પશ્ચિમે સ્થિત સ્થાન પર જાવ—વિશેષ કરીને ગંગાસ્રોત અને ‘સુરાર્ક’ નામના લિંગના દર્શન માટે.
Verse 2
तान्गच्छेद्विधिवद्देवि यदि यात्राफलेप्सुता । स्नात्वा पिण्डप्रदानं च कुर्यात्तत्र यथार्थतः । ब्राह्मणेभ्यस्तथा देयमन्नं भूरि सदक्षिणम्
હે દેવી, જો કોઈ યાત્રાનું પૂર્ણ ફળ ઇચ્છે તો વિધિપૂર્વક તે તીર્થસ્થાનોમાં જાય. ત્યાં સ્નાન કરીને યથાવિધિ પિંડદાન કરે અને બ્રાહ્મણોને યોગ્ય દક્ષિણાસહ બહુ અન્નદાન આપે.
Verse 3
इति ते कथितं मया प्रिये कलिपापौघविनाशनं शुभम् । निखिलं तीर्थमहोदयोदयं पठितं सद्विनिहंति पापसंहतिम्
હે પ્રિયે, કલિયુગના પાપપ્રવાહનો નાશ કરનારું આ શુભ વર્ણન મેં તને કહ્યું. તીર્થમહિમાના આ સમગ્ર વર્ણનને જે પાઠ કરે છે, તે નિશ્ચયે સંચિત પાપસમૂહનો નાશ કરે છે.
Verse 4
इदं न देयं दुर्बुद्धेः सुतरां पापनाशनम् । श्रोतव्यं विधिना तद्वद्भविष्योक्तविधानतः
આ પરમ પાપનાશક ઉપદેશ દુર્બુદ્ધિવાળાને આપવો નહીં. ભવિષ્યોક્ત વિધાન મુજબ તેને વિધિપૂર્વક શ્રવણ કરવું જોઈએ.
Verse 5
इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये गंगेश्वरमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના સાતમા પ્રભાસખંડમાં, પ્રભાસક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત ‘ગંગેશ્વરમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો પાંચમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.