Adhyaya 41

Verse 1

श्रीप्रह्लाद उवाच । धन्यास्तु नरलोकास्ते गोमत्यां तु कृतोदकाः । पूजयिष्यंति ये कृष्णं केतकीतुलसीदलैः

શ્રીપ્રહ્લાદે કહ્યું—માનવલોકમાં તેઓ ધન્ય છે, જે ગોમતીમાં સ્નાન કરે છે અને જે કેતકીના પુષ્પો તથા તુલસીદળથી શ્રીકૃષ્ણની પૂજા કરશે।

Verse 2

न तेषां संभवोऽस्तीह घोरसंसा रगह्वरे । तेषां मृत्युः पुनर्नास्ति ह्यमरत्वं हि ते गताः

તેમને આ ઘોર સંસાર-ગહ્વરમાં ફરી જન્મ થતો નથી. તેમનું મૃત્યુ ફરી આવતું નથી; કારણ કે તેઓ અમરત્વને પામ્યા છે।

Verse 3

अन्यत्र वै यतीनां तु कोटीनां यत्फलं भवेत् । द्वारकायां तु चैकेन भोजितेन ततोऽधिकम्

અન્યત્ર કરોડો યતિઓને ભોજન કરાવવાથી જે ફળ મળે, દ્વારકામાં તો એક જ યતિને ભોજન કરાવવાથી પણ તેનાથી વધુ ફળ પ્રાપ્ત થાય છે।

Verse 4

अतीतं वर्त्तमानं च भविष्यद्यच्च पातकम् । निर्द्दहेन्नास्ति संदेहो द्वारका मनसा स्मृता

ભૂત, વર્તમાન અને ભવિષ્યનાં પણ જે પાપો છે, તે સર્વ નિઃસંદેહ ભસ્મ થાય છે—જ્યારે મનમાં દ્વારકાનું સ્મરણ થાય છે।

Verse 5

ज्ञात्वा कलियुगे घोरे हाहाभूतमचेतनम् । द्वारकां ये न मुञ्चन्ति कृतार्थास्ते नरोत्तमाः

ઘોર કલિયુગમાં લોકો હાહાકારથી મોહગ્રસ્ત અને વિવેકહીન બને છે—એ જાણીને જે દ્વારકાને છોડતા નથી, તે નરોત્તમો ખરેખર કૃતાર્થ છે।

Verse 6

मृतानां यत्र जंतूनां श्वेतद्वीपे स्थितिः सदा

જ્યાં મૃત્યુ પામેલા જીવોને શ્વેતદ્વીપમાં સદૈવ નિશ્ચિત નિવાસસ્થાન પ્રાપ્ત થાય છે।

Verse 7

अग्निष्वात्ता बर्हिषद आज्यपाः सोमपाश्च ये । एकविंशतिः पितृगणा द्वारकायां वसंति ते

અગ્નિષ્વાત્ત, બર્હિષદ, આજ્યપ અને સોમપ—આ પિતૃગણોના એકવીસેય વર્ગો દ્વારકામાં વસે છે।

Verse 8

पुष्करादीनि तीर्थानि गंगाद्याः सरितस्तथा । कुरुक्षेत्रादि क्षेत्राणि काश्यादीन्यूषराणि च

પુષ્કરાદિ તીર્થો, ગંગાદિ પાવન નદીઓ, કુરુક્ષેત્રાદિ ક્ષેત્રો અને કાશીાદિ પુણ્યસ્થાનો—આ બધું અહીં જ સમુપસ્થિત છે।

Verse 9

गयादिपितृतीर्थानि प्रभासाद्यानि यानि च । स्थानानि यानि पुण्यानि ग्रामाश्च निवसंति वै

ગયા આદિ પિતૃ-તીર્થો અને પ્રભાસ આદિ પવિત્ર તીર્થસ્થાનો, તેમજ જેટલા પુણ્ય સ્થાનો અને પાવન ગામો છે—તે સર્વ નિશ્ચયે અહીં જ નિવાસ કરે છે.

Verse 10

काश्यादिपुर्यो या नित्यं निवसंति कलौ युगे । नित्यं कृष्णस्य सदने पापिनां मुक्तिदे सदा

કાશી આદિ પુણ્યપુરીઓ જેમ કલિયુગમાં પણ નિત્ય ટકી રહે છે, તેમ જ શ્રીકૃષ્ણના સ્વધામમાં સદા પાપીઓને પણ સતત મોક્ષદાન થાય છે.

Verse 11

वैशाखशुक्लद्वादश्यां प्रबोधिन्यां शेषतः । वैशाख्यां दैत्यशार्दूल कल्पादिषु युगादिषु

વૈશાખ શુક્લ દ્વાદશી—વિશેષ કરીને ‘પ્રબોધિની’ તિથિએ—અને વૈશાખ માસમાં પણ, હે દૈત્યશાર્દૂલ, કલ્પો અને યુગોના આરંભમાં પણ (એ જ નિયમ છે).

Verse 12

चंद्रसूर्योपरागेषु मन्वादिषु न संशयः । व्यतीपातेषु संक्रांतौ वैधृतौ दैत्यनायक

ચંદ્રગ્રહણ અને સૂર્યગ્રહણ સમયે, તેમજ મન્વંતર આદિના સંધિકાળોમાં—એમાં સંશય નથી—અને વ્યતીપાત, સંક્રાંતિ તથા વૈધૃતિ યોગમાં પણ, હે દૈત્યનાયક!

Verse 13

तिलोदकं च यद्दत्त तत्स्थले पितृभक्तितः । तत्सर्वमक्षयं प्रोक्तं गोमत्यां स्नानपूर्वकम्

તે સ્થાને પિતૃભક્તિથી જે તિલોદક અર્પણ થાય—ગોમતીમાં સ્નાન પૂર્વક—તે સર્વ અક્ષય ફળ આપનારું કહેવાયું છે.

Verse 14

येऽत्र श्राद्धं प्रकुर्वंति पिंडदानपुरःसरम् । तेषामत्राक्षया तृप्तिः पितॄणामुपजायते

જે અહીં પિંડદાનને મુખ્ય રાખીને શ્રાદ્ધ કરે છે, તેમના પિતૃઓને અહીં જ અક્ષય તૃપ્તિ પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 41

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे चतुर्थ द्वारकामाहात्म्ये गोमतीस्नान कृष्णपूजन यतिभोजन दान श्राद्धादिसत्फलवर्णनंनामैकचत्वारिंशोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશી સહસ્ર શ્લોકોની સંહિતામાં, સાતમા પ્રભાસખંડના ચોથા દ્વારકામાહાત્મ્યમાં ‘ગોમતીસ્નાન, કૃષ્ણપૂજન, યતિભોજન, દાન, શ્રાદ્ધ આદિના સત્ફળવર્ણન’ નામનો એકચાલીસમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.