Adhyaya 11

Verse 1

प्रह्लाद उवाच । ततो गच्छेद्द्विजश्रेष्ठास्तीर्थं विष्णुपदोद्भवम् । यस्य दर्शनमात्रेण गंगास्नानफलं लभेत्

પ્રહ્લાદે કહ્યું—હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! ત્યાર પછી વિષ્ણુના પાદમાંથી ઉદ્ભવેલા તે તીર્થમાં જવું જોઈએ; જેના માત્ર દર્શનથી ગંગાસ્નાનનું ફળ મળે છે.

Verse 2

यस्योत्पत्तिर्मया पूर्वं कथिता द्विजसत्तमाः । यस्य संस्मरणादेव कीर्तनात्पापनाशनम्

હે દ્વિજસત્તમો! જેના ઉત્પત્તિ વિષે મેં અગાઉ કહ્યું છે—તેનું માત્ર સ્મરણ અને કીર્તન કરવાથી જ પાપનો નાશ થાય છે.

Verse 3

हरिणा या समानीता रुक्मिण्यर्थे महात्मना । यस्या गण्डूषमात्रेण हयमेधफलं लभेत्

મહાત્મા હરિ રુક્મિણી માટે જે પવિત્ર જળ લાવ્યા—તેનું માત્ર એક ગંડૂષ (કુલ્લો) પીવાથી અશ્વમેધ યજ્ઞનું ફળ મળે છે.

Verse 4

विष्णोः पादप्रसूताया वैष्णवीति च विश्रुता । तत्र गत्वा महाभाग गृहीत्वाऽर्घ्यं विधानतः

વિષ્ણુના પાદમાંથી પ્રસૂતા હોવાથી તે ‘વૈષ્ણવી’ તરીકે પ્રસિદ્ધ છે. હે મહાભાગ! ત્યાં જઈ વિધાન મુજબ અર્ઘ્ય (જલાર્પણ) લઈને અર્પણ કરવું જોઈએ.

Verse 5

नमस्ये त्वां भगवति विष्णुपादतलोद्भवे । गृहाणार्घ्यमिदं देवि गंगे त्वं हरिणा सह

હે ભગવતી! વિષ્ણુના પાદતલમાંથી પ્રગટ થયેલી તને હું નમસ્કાર કરું છું. હે દેવી ગંગે! હરિ સાથે આ અર્ઘ્ય સ્વીકાર કર.

Verse 6

इत्युच्चार्य द्विजश्रेष्ठा मृदमालभ्य पाणिना । प्राङ्मुखः संयतो भूत्वा स्नानं कुर्यादतन्द्रितः

આ રીતે ઉચ્ચારીને, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ! હાથમાં શુદ્ધિકારક મૃદા લઈને, પૂર્વમુખ અને સંયમી બની, બેદરકારી વિના ચિત્તપૂર્વક સ્નાન કરવું જોઈએ.

Verse 7

देवान्पितॄन्मनुष्यांश्च तर्पितव्यं तिलाक्षतैः । उपहृत्योपहारांश्च ह्याहूय ब्राह्मणांस्ततः

તિલ અને અક્ષતથી દેવો, પિતૃઓ અને મનુષ્યોને તર્પણ કરવું જોઈએ; પછી ઉપહાર લઈને ત્યારબાદ બ્રાહ્મણોને આમંત્રિત કરવા જોઈએ.

Verse 8

श्रद्धया परया युक्तः श्राद्धं कुर्याद्विचक्षणः । यथोक्तां दक्षिणां दद्यात्सुवर्णं रजतं तथा

પરમ શ્રદ્ધાથી યુક્ત વિવેકી પુરુષે શ્રાદ્ધ કરવું જોઈએ; અને શાસ્ત્રોક્ત દક્ષિણા—સુવર્ણ તથા રજત—પણ યથાવિધિ આપવી જોઈએ.

Verse 9

दीनान्ध कृपणानाञ्च दानं देयं स्वशक्तितः । विशेषतः प्रदातव्यं सुवर्णं द्विजसत्तमाः

દીન, અંધ અને કૃપણ (દરિદ્ર) લોકોને પોતાની શક્તિ મુજબ દાન આપવું જોઈએ; અને હે દ્વિજસત્તમ! વિશેષ કરીને સુવર્ણ દાન કરવું જોઈએ.

Verse 10

उपानहौ ततो देये जलकुम्भं द्विजातये । दध्योदनं सलवणं शाकजीरकसंयुतम्

ત્યારબાદ દ્વિજાતિને પાદુકા તથા જળકુંભ દાન કરવો; અને મીઠાસહિત દહીં-ભાતમાં શાક તથા જીરું ભેળવીને નૈવેદ્ય અર્પણ કરવું.

Verse 11

रक्तवस्त्रैः कंचुकीभी रुक्मिणीं परिधापयेत् । विप्रपत्नीश्च विप्रांश्च विष्णुर्मेप्रीयतामिति

રુક્મિણીને લાલ વસ્ત્રો અને કંચુકી પહેરાવવી; અને બ્રાહ્મણપત્નીઓ તથા બ્રાહ્મણોનું સન્માન કરીને કહેવું—‘વિષ્ણુ મારે પ્રસન્ન થાઓ’।

Verse 12

एवं कृते द्विज श्रेष्ठाः कृतकृत्यो भवेन्नरः । पितॄणामक्षया तृप्तिर्गयाश्राद्धेन वै यथा

હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! આ રીતે કરવાથી મનુષ્ય કૃતકૃત્ય બને છે; અને પિતૃઓને અક્ષય તૃપ્તિ મળે છે—જેમ ગયામાં કરેલા શ્રાદ્ધથી મળે છે।

Verse 13

वैष्णवं लोकमायान्ति पितरस्त्रिकुलोद्भवाः । जीवते स श्रियायुक्तः पुत्रपौत्रसमन्वितः

ત્રિકુલમાંથી ઉત્પન્ન પિતૃઓ વૈષ્ણવ લોકને પામે છે; અને કર્તા પુત્ર-પૌત્રসহ શ્રીસમૃદ્ધ બની જીવન જીવે છે।

Verse 14

प्रीतः सदा भवेत्तस्य रुक्मिण्या सह केशवः । यच्छते वाञ्छितान्सर्वानैहिकामुष्मिकान्प्रभुः

તેના પર રુક્મિણીসহ કેશવ સદા પ્રસન્ન રહે છે; અને પ્રભુ ઇહલોક-પરલોકના સર્વ ઇચ્છિત વરદાન આપે છે।

Verse 15

एतन्माहात्म्यमतुलं विष्णुपादोद्भवं तथा । यः शृणोति हरौ भक्त्या सर्वपापैः स मुच्यते

આ અતુલ મહાત્મ્ય વિષ્ણુના પાદોથી ઉદ્ભવેલું છે. જે હરિમાં ભક્તિપૂર્વક તેને સાંભળે છે, તે સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.

Verse 16

श्रुत्वाऽध्यायमिमं पुण्यं सर्वपापैः प्रमुच्यते

આ પુણ્ય અધ્યાય સાંભળવાથી મનુષ્ય સર્વ પાપોથી મુક્ત થાય છે.