Adhyaya 66

Verse 1

। सूत उवाच । तथा तत्रास्ति विख्यातं रामह्रद इति स्मृतम् । यत्र ते पितरस्तेन रुधिरेण प्रतर्पिताः

સૂત બોલ્યા—ત્યાં ‘રામહ્રદ’ નામે પ્રસિદ્ધ એક સરોવર છે, જ્યાં તે રક્તથી પિતૃઓ તૃપ્ત થયા હતા.

Verse 2

तत्र भाद्रपदे मासि योऽमावास्यामवाप्य च । पितॄन्संतर्पयेद्भक्त्या सोऽश्वमेधफलं लभेत्

ત્યાં ભાદ્રપદ માસની અમાવાસ્યાએ જે આવી ભક્તિપૂર્વક પિતૃઓને તર્પણ કરે છે, તે અશ્વમેધ યજ્ઞ સમાન ફળ પામે છે.

Verse 3

ऋषय ऊचुः । अत्याश्चर्यमिदं सूत यद्ब्रवीषि महामते । यत्तेन पितरस्तत्र रुधिरेण प्रतर्पिताः

ઋષિઓ બોલ્યા—હે સૂત, હે મહામતે! તું જે કહે છે તે અતિ આશ્ચર્યજનક છે કે ત્યાં તે રક્તથી પિતૃઓ તૃપ્ત થયા હતા.

Verse 4

पितृणां तर्पणार्थाय मेध्याः संकीर्तिता बुधैः । पदार्था रुधिरं प्रोक्तं राक्षसानां प्रतर्पणे

પિતૃઓના તર્પણાર્થે વિદ્વાનોએ શુદ્ધ અને યોગ્ય દ્રવ્યો ગણાવ્યાં છે; પરંતુ રાક્ષસોને તૃપ્ત કરવા માટે રક્તને જ યોગ્ય અર્પણ કહેવાયું છે।

Verse 5

श्रुतिस्मृतिविरुद्धं च कर्म सद्भिर्विगर्हितम् । जामदग्न्येन तच्चीर्णं कस्मात्सूत वदस्व नः

આ કર્મ શ્રુતિ-સ્મૃતિના વિરુદ્ધ છે અને સદ્જનો દ્વારા નિંદિત છે. તો પછી જામદગ્ન્ય (પરશુરામ) એ કેમ કર્યું? હે સૂત, અમને કહો।

Verse 6

सूत उवाच । तेन कोपवशात्कर्म प्रतिज्ञां परिरक्षता । तत्कृतं तर्पिता येन पितरो रुधिरेण ते

સૂત બોલ્યા—ક્રોધના વશમાં પડી અને પોતાની પ્રતિજ્ઞાનું રક્ષણ કરતાં તેણે તે કર્મ કર્યું; જેના દ્વારા તે પિતૃઓ રક્તથી તૃપ્ત થયા।

Verse 7

पिता तस्य पुरा विप्रा जमदग्निर्निपातितः । क्षत्रियेण स्वधर्मस्थो विना दोषं द्विजोत्तमाः

પૂર્વકાળે, હે વિપ્રો, તેના પિતા જમદગ્નિ એક ક્ષત્રિય દ્વારા હત થયા; તે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ સ્વધર્મમાં સ્થિત અને નિર્દોષ હતા।

Verse 8

ततः कोपपरीतेन तेन प्रोक्तं महात्मना । रक्तेन क्षत्रियोत्थेन संतर्प्याः पितरो मया

ત્યારે ક્રોધથી વ્યાપ્ત તે મહાત્માએ કહ્યું—‘ક્ષત્રિયોથી ઉત્પન્ન રક્ત વડે હું મારા પિતૃઓને તૃપ્ત કરીશ।’

Verse 9

एतस्मात्कारणात्तेन रुधिरेण महात्मना । पितरस्तर्पिता सम्यक्तिलमिश्रेण भक्तितः

આ કારણથી તે મહાત્માએ રક્તને તલ સાથે મિશ્રિત કરીને, ભક્તિપૂર્વક અને વિધિપ્રમાણે પિતૃઓનું તર્પણ કર્યું।

Verse 10

ऋषय ऊचुः । जमदग्निर्हतः कस्मात्क्षत्रियेण महामुनिः । किंनामा स च भूपालो विस्तराद्वद सूत तत्

ઋષિઓએ કહ્યું—કયા કારણે એક ક્ષત્રિયે મહામુનિ જમદગ્નિનો વધ કર્યો? અને તે ભૂપાલનું નામ શું હતું? હે સૂત, આ વાત વિસ્તારે કહો।

Verse 11

सूत उवाच । ऋचीकतनयः पूर्वं जमदग्निरिति स्मृतः । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे तत्रासीद्दग्धकल्मषः

સૂતે કહ્યું—પૂર્વકાળે ઋચીકનો પુત્ર ‘જમદગ્નિ’ નામે પ્રસિદ્ધ હતો. હાટકેશ્વરના પવિત્ર ક્ષેત્રમાં તે વસતો; જાણે તેના પાપ દગ્ધ થઈ ગયા હોય।

Verse 12

चत्वारस्तस्य पुत्राश्च बभूवुर्गुणसंयुताः । जघन्योऽपि गुणज्येष्ठस्तेषां रामो बभूव ह

તેમને ગુણસંપન્ન ચાર પુત્રો થયા. સૌથી નાનો હોવા છતાં રામ ગુણોમાં સૌમાં શ્રેષ્ઠ હતો।

Verse 13

कदाचिद्वसतस्तस्य जमदग्नेर्महावने । पुत्रेषु कन्दमूलार्थं निर्गतेषु वनाद्बहिः

એક વખત જમદગ્નિ મહાવનમાં વસતા હતા ત્યારે તેમના પુત્રો કંદમૂળ અને ફળ લાવવા માટે વનમાંથી બહાર ગયા।

Verse 14

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तो हैहयाधिपतिर्बली । सहस्रार्जुन इत्येव विख्यातो यो महीतले

એ જ સમયે બલવાન હૈહયાધિપતિ ત્યાં આવી પહોંચ્યો—જે પૃથ્વી પર ‘સહસ્રાર્જુન’ નામે વિખ્યાત હતો।

Verse 15

मृगलिप्सुर्वने तस्मिन्भ्रममाण इतस्ततः । श्रमार्तो वृषराशिस्थे भास्करे दिनमध्यगे

શિકારની ઇચ્છાથી તે તે જંગલમાં અહીં-ત્યાં ભટકતો રહ્યો; પરિશ્રમથી થાકી, જ્યારે સૂર્ય વૃષ રાશિમાં મધ્યાહ્ને હતો, ત્યારે તે અત્યંત ક્લાંત થયો।

Verse 18

अथ तं पार्थिवं दृष्ट्वा स मुनिस्तुष्टिसंयुतः । अर्घं दत्त्वा यथान्यायं स्वागतेनाभिनंद्य च

પછી તે રાજાને જોઈ પ્રસન્ન થયેલા મુનિએ નિયમ મુજબ અર્ઘ્ય અર્પણ કર્યું અને યોગ્ય સ્વાગતવચનોથી તેનું અભિનંદન કર્યું।

Verse 19

सोऽपि तं प्रणिपत्योच्चैर्विनयेन समन्वितः । प्रतिसंभाषयामास कुशलं पर्यपृच्छत

તેણે પણ વિનયપૂર્વક તે મુનિને પ્રણામ કર્યો અને પ્રતિઉત્તરરૂપે વાત કરતાં તેમના કુશળક્ષેમની પૂછપરછ કરી।

Verse 20

राजोवाच । कच्चित्ते कुशलं विप्र पुत्रशिष्यान्वितस्य च । साग्निहोत्र कलत्रस्य परिवारयुतस्य च

રાજાએ કહ્યું—હે વિપ્ર! તમે કુશળ છો ને? તમારા પુત્રો અને શિષ્યો, અગ્નિહોત્ર, પત્ની તથા પરિવાર-પરિજન સહિત સૌનું મંગળ છે ને?

Verse 21

अद्य मे सफलं जन्म जीवितं सफलं च मे । यत्त्वं तपोनिधिर्दृष्टः सर्वलोकनमस्कृतः

આજે મારું જન્મ સફળ થયું અને મારું જીવન પણ ધન્ય થયું; કારણ કે મેં તમને દર્શન કર્યા—તપસ્યાના નિધિ, જેને સર્વ લોક નમસ્કાર કરે છે।

Verse 22

एवमुक्त्वा स राजर्षिर्विश्रम्य सुचिरं ततः । पीत्वापस्तमुवाचेदं प्रणिपत्य महामुनिम्

આમ કહી તે રાજર્ષિ ઘણો સમય વિશ્રામ કર્યો. પછી જળ પીને, મહામુનિને પ્રણામ કરીને, તેણે આ રીતે કહ્યું।

Verse 23

अनुज्ञां देहि मे ब्रह्मन्प्रयास्यामि निजं गृहम् । मम कृत्यं समादेश्यं येन ते स्यात्प्रयोजनम्

હે બ્રહ્મન, મને અનુમતિ આપો; હું મારા ઘરે પ્રસ્થાન કરું. મારા દ્વારા જે કર્તવ્ય કરવાનું હોય તે આદેશ કરો, જેથી તમારું પ્રયોજન સિદ્ધ થાય।

Verse 24

जमदग्निरुवाच । देवतार्चनवेलायां त्वं मे गृहमुपागतः । मनोरथ इव ध्यातः सर्वदेवमयोऽतिथिः

જમદગ્નિ બોલ્યા: દેવતાઓના અર્ચન સમયે જ તમે મારા ઘરે આવ્યા છો—મનમાં ધ્યાન કરેલા મનરથ સમાન. અતિથિ રૂપે તમે સર્વદેવમય છો।

Verse 25

तस्मान्मेऽस्ति परा प्रीतिर्भक्तिश्च नृपसत्तम । तत्कुरुष्व मया दत्तं स्वहस्तेनैव भोजनम्

અતએવ, હે નૃપશ્રેષ્ઠ, તમારા પ્રત્યે મારી પરમ પ્રીતિ અને ભક્તિ છે. તેથી મારા પોતાના હાથે આપેલું આ ભોજન સ્વીકારો।

Verse 26

राजा वा ब्राह्मणो वाथ शूद्रो वाप्यंत्यजोऽपि वा । वैश्वदेवान्तसंप्राप्तः सोऽतिथिः स्वर्गसंक्रमः

રાજા હોય કે બ્રાહ્મણ, શૂદ્ર હોય કે અંત્યજ પણ—વૈશ્વદેવ નૈવેદ્યના યોગ્ય સમયે જે આવે, તે જ સાચો અતિથિ; તે સ્વર્ગમાં પ્રવેશનું દ્વાર છે.

Verse 27

राजोवाच । ममैते सैनिका ब्रह्मञ्छतशोऽथ सहस्रशः । तैरभुक्तैः कथं भोक्तुं युज्यते मम कीर्तय

રાજાએ કહ્યું—હે બ્રહ્મન! મારા આ સૈનિકો સૈંકડો અને હજારો છે. તેઓ ભોજન ન કરે તો હું કેવી રીતે ભોજન કરું? મને કહો.

Verse 28

जमदग्निरुवाच । सर्वेषां सैनिकानां ते संप्रदास्यामि भोजनम् । नात्र चिंता त्वया कार्या मुनिर्निष्किंचनो ह्यहम्

જમદગ્નિએ કહ્યું—તમારા બધા સૈનિકોને હું ભોજન આપી દઈશ. તેમાં તમારે ચિંતા કરવાની નથી; કારણ કે હું નિષ્કિંચન મુનિ છું.

Verse 29

यैषा पश्यति राजेंद्र धेनुर्बद्धा ममांतिके । एषा सूते मनोभीष्टं प्रार्थिता सर्वदैव हि

હે રાજેન્દ્ર! જુઓ, મારી પાસે બાંધેલી આ ધેનુ છે. તેને પ્રાર્થના કરવાથી તે હંમેશાં મનગમતું ફળ આપે છે.

Verse 30

सूत उवाच । ततश्च कौतुकाविष्टः स नृपो द्विजसत्तमाः । बाढमित्येव संप्रोच्य तस्मिन्नेवाश्रमे स्थितः

સૂતે કહ્યું—હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! ત્યાર પછી કૌતુકથી ભરાયેલો તે રાજા ‘બરાબર’ કહીને એ જ આશ્રમમાં ત્યાં જ રહ્યો.

Verse 31

ततः संतर्प्य देवांश्च पितॄंश्च तदनंतरम् । पूजयित्वा हविर्वाहं ब्राह्मणांश्च ततः परम्

ત્યારબાદ તેણે દેવતાઓને વિધિપૂર્વક સંતોષ્યા અને પછી પિતૃઓનું તર્પણ કર્યું. હવ્યવાહ અગ્નિની પૂજા કરીને ત્યારપછી બ્રાહ્મણોને પણ શ્રદ્ધાપૂર્વક પૂજ્યા.

Verse 32

उपविष्टस्ततः सार्धं सर्वैर्भृत्यैर्बुभुक्षितैः । श्रमार्तैर्विस्मयाविष्टैः कृते तस्य द्विजोत्तमाः

પછી તે પોતાના બધા સેવકો સાથે બેઠો—તેઓ ભૂખ્યા, પરિશ્રમથી થાકેલા અને આશ્ચર્યમાં મગ્ન હતા. એ સમયે શ્રેષ્ઠ દ્વિજોએ તેના માટે જરૂરી તૈયારી શરૂ કરી.

Verse 33

ततः स प्रार्थयामास तां धेनुं मुनिसत्तमः । यो यत्प्रार्थयते देहि भोज्यार्थं तस्य तच्छुभे

ત્યારે મુનિશ્રેષ્ઠે તે ધેનુને પ્રાર્થના કરી—“હે શુભે! જે જે માગે, તેને તે જ આપ; ભોજન માટે વ્યવસ્થા થાય.”

Verse 34

ततः सा सुषुवे धेनुरन्नमुच्चावचं शुभम् । पक्वान्नं च विशेषेण चित्ताह्लादकरं परम्

પછી તે શુભ ધેનુએ અનેક પ્રકારનું મંગલમય અન્ન ઉત્પન્ન કર્યું—વિશેષ કરીને પક્વાન્ન, જે ચિત્તને પરમ આનંદ આપનારું હતું.

Verse 35

ततः खाद्यं च चव्यं च लेह्यं चोष्यं तथैव च । व्यंजनानि विचित्राणि कषायकटुकानि च । अम्लानि मधुराण्येव तिक्तानि गुणवंति च

ત્યારે ચર્વ્ય, ચોષ્ય, લેહ્ય અને ભોજ્ય—બધા પ્રકારના આહાર પ્રગટ થયા; તેમજ વિવિધ વ્યંજન—કષાય અને કટુ, અમ્લ અને મધુર, તિક્ત પણ—બધાં ઉત્તમ ગુણોથી યુક્ત હતા.

Verse 36

एवं प्राप्य परां तृप्तिं तया धेन्वा स भूपतिः । सेवकैः सबलैः सार्ध मन्नैरमृतसंभवैः

આ રીતે તે ધેનુ દ્વારા પરમ તૃપ્તિ પ્રાપ્ત કરીને રાજા પોતાના સેવકો અને સૈન્યসহ અમૃતસમ્ભવ જેવા અન્નોથી સંપૂર્ણ તૃપ્ત થયો।

Verse 37

ततो भुक्त्यवसाने तु प्रार्थयामास भूपतिः । तां धेनुं विस्मयाविष्टो जमदग्निं महामुनिम्

પછી ભોજન પૂર્ણ થતાં આશ્ચર્યમાં મગ્ન રાજાએ તે ધેનુ વિષે મહામુનિ જમદગ્નિને વિનંતી કરી।

Verse 38

कामधेनुरियं ब्रह्मन्नार्हारण्यनिवासिनाम् । मुनीनां शान्तचित्तानां तस्माद्यच्छ मम स्वयम्

“હે બ્રાહ્મણ! આ કામધેનુ છે; અરણ્યનિવાસી શાંતચિત્ત મુનિઓને જ યોગ્ય છે. તેથી તમે સ્વયં તેને મને આપો।”

Verse 39

येनाऽकरान्करोम्यद्य लोकांस्तस्याः प्रभावतः । साधयामि च दुर्गस्थाञ्छत्रून्भूरिबलान्वितान्

“તેના પ્રભાવથી હું આજેજ સર્વ લોકોથી કર વસૂલ કરાવીશ અને કિલ્લાઓમાં બેઠેલા મહાબલવંત શત્રુઓને પણ વશ કરીશ।”

Verse 40

एवं कृते तव श्रेयो भविष्यति च सद्यशः । इह लोके परे चैव तस्मात्कुरु मयोदितम्

“આવું કરવાથી તારો કલ્યાણ થશે અને તત્કાળ યશ પણ મળશે—આ લોકમાં અને પરલોકમાં પણ; તેથી મેં કહ્યું તેમ કર।”

Verse 41

जमदग्निरुवाच । होमधेनुरियं राजन्ममैका प्राणसंमता । अदेया सर्वदा पूज्या तस्मान्नार्हसि याचितुम्

જમદગ્નિએ કહ્યું—હે રાજન, આ મારી હોમધેનુ છે; પ્રાણ સમાન પ્રિય એવી મારી એકમાત્ર નિધિ. આ કદી દાન આપવા યોગ્ય નથી, સદા પૂજ્ય છે; તેથી તું તેને માગવા યોગ્ય નથી।

Verse 42

अहं शतसहस्रं ते यच्छाम्यस्याः कृते द्विज । धेनूनामपरं वित्तं यावन्मात्रं प्रवांछसि

હે દ્વિજ, તેના બદલામાં હું તને એક લાખ આપું છું; અને ગાયોના રૂપમાં બીજું ધન પણ—તું જેટલું ઇચ્છે તેટલું આપીશ।

Verse 43

जमदग्निरुवाच । अविक्रेया महाराज सामान्यापि हि गौः स्मृता । किं पुनर्होमधेनुर्या प्रभावैरीदृशैर्युता

જમદગ્નિએ કહ્યું—હે મહારાજ, સામાન્ય ગાય પણ સ્મૃતિમાં અવિક્રેય કહેવાઈ છે; તો આવા અદભુત પ્રભાવોથી યુક્ત આ હોમધેનુ તો કેટલાય વધુ અવિક્રેય છે।

Verse 44

विमोहाद्ब्राह्मणो यो गां विक्रीणाति धनेच्छया । विक्रीणाति न सन्देहः स निजां जननीमिह

મોહવશ જે બ્રાહ્મણ ધનની ઇચ્છાથી ગાય વેચે છે, તે નિઃસંદેહ આ લોકમાં પોતાની જનનીને જ વેચે છે।

Verse 45

सुरां पीत्वा द्विजं हत्वा द्विजानां निष्कृतिः स्मृता । धेनुविक्रयकर्तॄणां प्रायश्चित्तं न विद्यते

દ્વિજોને સૂરાપાન અને દ્વિજહત્યાનું પણ પ્રાયશ્ચિત્ત સ્મૃતિમાં કહેવાયું છે; પરંતુ ધેનુવિક્રય કરનારાઓ માટે પ્રાયશ્ચિત્ત મળતું નથી।

Verse 46

राजोवाच । यदि यच्छसि नो विप्र साम्ना धेनुमिमां मम । बलादपि हरिष्यामि तस्मात्साम्ना प्रदीयताम्

રાજા બોલ્યો: હે બ્રાહ્મણ! જો તમે શાંતિથી આ ગાય મને નહીં આપો, તો હું બળપૂર્વક હરી લઈશ; તેથી શાંતિથી જ આપી દો.

Verse 47

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा कोपसंयुक्तो जमदग्निर्द्विजोत्तमाः । अस्त्रमस्त्रमिति प्रोच्य समुत्तस्थौ सभातलात्

સૂત બોલ્યા: હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! તે સાંભળીને ક્રોધિત થયેલા જમદગ્નિ 'અસ્ત્ર! અસ્ત્ર!' એમ કહીને સભામાંથી ઉભા થયા.

Verse 48

ततस्ते सेवकास्तस्य नृपतेश्चित्तवेदिनः । अप्राप्तशस्त्रं तं विप्रं निजघ्नुर्निशितायुधैः

ત્યારે તે રાજાના મનને જાણનારા સેવકોએ, શસ્ત્ર પ્રાપ્ત કર્યા વિનાના તે બ્રાહ્મણને તીક્ષ્ણ હથિયારોથી મારી નાખ્યો.

Verse 49

तस्यैवं वध्यमानस्य जमदग्नेर्महात्मनः । रेणुकाख्या प्रिया भार्या पपातोपरि दुःखिता

આ રીતે મહાત્મા જમદગ્નિ હણાઈ રહ્યા હતા ત્યારે, રેણુકા નામની તેમની પ્રિય પત્ની દુઃખી થઈને તેમની ઉપર પડી.

Verse 50

साऽपि नानाविधैस्तीक्ष्णैः खण्डिता वरवर्णिनी । आयुःशेषतया प्राणैर्न कथंचिद्वियोजिता

તે સુંદરી પણ અનેક પ્રકારના તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી ઘવાઈ ગઈ, પરંતુ આયુષ્ય બાકી હોવાથી તે પ્રાણોથી વિમુક્ત ન થઈ.

Verse 51

एवं हत्वा स विप्रेन्द्रं जमदग्निं महीपतिः । तां धेनुं कालयामास यत्र माहिष्मती पुरी

આ રીતે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ જમદગ્નિનો વધ કરીને તે રાજાએ તે ધેનુને હાંકી ત્યાં લઈ ગયો જ્યાં માહિષ્મતી નગરી સ્થિત છે।

Verse 52

अथ सा काल्यमाना च धेनुः कोपसमन्विता । जमदग्निं हतं दृष्ट्वा ररम्भ करुणं मुहुः

પછી હાંકી લઈ જવાતી તે ધેનુ ક્રોધથી ભરાઈ ગઈ; જમદગ્નિ હત થયેલા જોઈ તે વારંવાર કરુણ રીતે રંભવા લાગી।

Verse 53

तस्याः संरम्भमाणाया वक्त्रमार्गेण निर्गताः । पुलिन्दा दारुणा मेदाः शतशोऽथ सहस्रशः

તે ક્રોધે ઉગ્ર બનતાં જ તેના મુખમાર્ગથી પુલિંદો—ભયંકર, કઠોર યોદ્ધાઓ—પહેલાં સૈકડાં અને પછી હજારોની સંખ્યામાં નીકળી આવ્યા।

Verse 54

नानाशस्त्रधराः सर्वे यमदूता इवापराः । प्रोचुस्तां सादरं धेनुमाज्ञां देहि द्रुतं हि नः

તેઓ બધા વિવિધ શસ્ત્રધારી, જાણે બીજા યમદૂત; અને આદરપૂર્વક તે ધેનુને બોલ્યા—“અમને તરત આજ્ઞા આપો।”

Verse 55

साऽब्रवीद्धन्यतामेतद्धैहयाधिपतेर्बलम् । अथ तैः कोपसंयुक्तैर्दारुणैर्म्लेच्छजातिभिः । विनाशयितुमारब्धं शितैः शस्त्रैर्निरर्गलम्

તે બોલી—“હૈહયાધિપતિનું આ બળ યોગ્ય ફળ પામે.” ત્યારબાદ ક્રોધથી ભરેલા ભયંકર મ્લેચ્છજાતિના લોકો તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી નિરોધ વિના વિનાશ કરવા લાગ્યા।

Verse 56

न कश्चित्पुरुषस्तेषां सम्मुखोऽप्यभवद्रणे । किं पुनः सहसा योद्धुं भयेन महतान्वितः

યુદ્ધમાં તેમામાંથી એક પણ પુરુષ સામસામે ઊભો રહી શક્યો નહિ; તો પછી મહાભયથી વ્યાપ્ત થઈ અચાનક લડવું તો ક્યાંથી શક્ય?

Verse 57

अथ भग्नं बलं दृष्ट्वा वध्यमानं समंततः । पुलिन्दैर्दारुणाकारैः प्रोचुस्तं मन्त्रिणो नृपम्

પછી સેના ભંગ થયેલી અને સર્વ તરફથી ભયંકર આકારવાળા પુલિંદો દ્વારા મારાતી જોઈ, મંત્રીઓએ તે રાજાને કહ્યું।

Verse 58

तेजोहानिः परा तेऽद्य जाता ब्रह्मवधाद्विभो । तस्माद्धेनुं परित्यज्य गम्यतां निजमंदिरम्

હે વિભો! આજે બ્રાહ્મણવધના કારણે તારા તેજની મહાહાનિ થઈ છે; તેથી આ ધેનુને ત્યજી પોતાના મહેલમાં પાછા જા।

Verse 59

यावन्नागच्छते तस्य रामोनाम सुतो बली । नो चेत्तेन हतोऽत्रैव सबलो वधमेष्यसि

તેનો ‘રામ’ નામનો બળવાન પુત્ર આવે તે પહેલાં જ નીકળી જા; નહિતર તે તને અહીં જ સેનાસહિત મારી નાખશે અને તું મૃત્યુ પામશે।

Verse 60

नैषा शक्या बलान्नेतुं कामधेनुर्महोदया । शक्तिरूपा करोत्येवं या सृष्टिं स्वयमेव हि

આ મહોદયા કામધેનુને બળપૂર્વક લઈ જવી શક્ય નથી; કારણ કે તે શક્તિરૂપા છે અને સ્વયં ઇચ્છાથી સૃષ્ટિને પ્રગટ કરે છે।

Verse 61

ततः स पार्थिवो भीतस्तेषां वाक्याद्विशेषतः । जगाम हित्वा तां धेनुं स्वस्थानं हतसेवकः

ત્યારે તે રાજા તેમના વચનોને કારણે વિશેષ ભયભીત થઈ, તે ધેનુને ત્યજી, સેવકો હત થયેલા હોવાથી શોકાકુલ બની પોતાના સ્થાને પાછો ગયો।