Adhyaya 6

Verse 1

। सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य त्रिशंकोर्मुनिपुंगवः । विश्वामित्रोऽब्रवीद्वाक्यं किंचिल्लज्जासमन्वितः

સૂત બોલ્યા—ત્રિશંકુના વચન સાંભળી મુનિશ્રેષ્ઠ વિશ્વામિત્રે થોડા લજ્જાભાવ સાથે ઉત્તર આપ્યો.

Verse 2

मा विषादं महीपाल विषयेऽत्र करिष्यसि । अनेनैव शरीरेण त्वां नयिष्याम्यहं दिवम्

હે મહીપાલ! આ વિષયમાં શોક ન કર. આ જ શરીર સાથે હું તને સ્વર્ગે લઈ જઈશ.

Verse 3

तत्तत्कर्म करिष्यामि स्वर्गार्थे नृपसत्तम । तवाभीष्टं करिष्यामि किं वा यास्यामि संक्षयम्

હે નૃપશ્રેષ્ઠ! સ્વર્ગાર્થે જે જે કર્મ જરૂરી છે તે હું કરીશ. તારો અભીષ્ટ પૂર્ણ કરીશ; નહીંતર એ પ્રયત્નમાં જ ક્ષય પામીશ.

Verse 4

एवमुक्त्वा परं कोपं कृत्वोपरि दिवौकसाम् । उवाच च ततो रौद्रं प्रत्यक्षं तस्य भूपतेः

આમ કહી તેણે દેવલોકવાસીઓ પ્રત્યે પ્રચંડ ક્રોધ ધારણ કર્યો અને પછી તે રાજાની સામે જ ખુલ્લેઆમ ભયાનક વચનો ઉચ્ચાર્યા.

Verse 5

यथा मया द्विजत्वं हि स्वयमेवार्जितं बलात् । तथा सृष्टिं करिष्यामि स्वकीयां नात्र संशयः

જેમ મેં તપોબળથી સ્વયં દ્વિજત્વ મેળવ્યું, તેમ જ હું મારી પોતાની સૃષ્ટિ રચીશ—એમાં શંકા નથી.

Verse 6

ततस्तं स समालोक्य शंकरं शशिशेखरम् । प्रणम्य विधिवद्भक्त्या स्तुतिं चक्रे महामुनिः

ત્યારે મહામુનિએ શશિશેખર શંકરને નિહાળી, વિધિપૂર્વક ભક્તિથી પ્રણામ કરી સ્તુતિ રચી।

Verse 7

विश्वामित्र उवाच । जय देव जयाचिंत्य जय पार्वतिवल्लभ । जय कृष्ण जगन्नाथ जय कृष्ण जगद्गुरो

વિશ્વામિત્ર બોલ્યા—જય દેવ, જય અચિંત્ય, જય પાર્વતીવલ્લભ। જય કૃષ્ણ જગન્નાથ, જય કૃષ્ણ જગદ્ગુરો।

Verse 8

जयाचिंत्य जयामेय जयानंत जयाच्युत । जयामर जयाजेय जयाव्यय सुरेश्वर

જય અચિંત્ય, જય અમેય, જય અનંત, જય અચ્યુત। જય અમર, જય અજેય, જય અવ્યય—હે સુરેશ્વર।

Verse 9

जय सर्वग सर्वेश जय सर्वसुराश्रय । जय सर्वजनध्येय जय सर्वाघनाशन

જય સર્વગ, જય સર્વેશ, જય સર્વ દેવોના આશ્રય। જય સર્વજન-ધ્યેય, જય સર્વ પાપનાશક।

Verse 10

त्वं धाता च विधाता च त्वं कर्ता त्वं च रक्षकः । चतुर्विधस्य देवेश भूतग्रामस्य शंकर

હે દેવેશ શંકર, તું જ ધાતા અને વિધાતા; તું જ કર્તા અને રક્ષક છે. ચતુર્વિધ સર્વ ભૂતસમૂહનો તું અધિપતિ છે.

Verse 11

यथा तिलस्थितं तैलं यथा दधिगतं घृतम् । तथैवाधिष्ठितं कृत्स्नं त्वया गुप्तेन वै जगत्

જેમ તલમાં તેલ ગુપ્ત રીતે વસે છે અને દહીંમાં ઘી રહેલું હોય છે, તેમ જ હે ગુપ્તસ્વરૂપ! આ સમગ્ર જગત તારા દ્વારા વ્યાપ્ત અને અધિષ્ઠિત છે.

Verse 12

त्वं ब्रह्मा त्वं हृषीकेशस्त्वं शक्रस्त्वं हुताशनः । त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमिन्दुस्त्वं दिवाकरः

તમે બ્રહ્મા છો, તમે હૃષીકેશ છો; તમે શક્ર (ઇન્દ્ર) છો, તમે હુતાશન (અગ્નિ) છો. તમે યજ્ઞ છો, તમે વષટ્કાર છો; તમે ઇન્દુ (ચંદ્ર) છો અને તમે દિવાકર (સૂર્ય) છો.

Verse 13

अथवा बहुनोक्तेन किं स्तवेन तव प्रभो । समासादेव वक्ष्यामि विभूतिं श्रुतिनोदिताम्

અથવા હે પ્રભુ! લાંબી સ્તુતિથી શું લાભ? શ્રુતિ (વેદ) દ્વારા પ્રગટ કરાયેલી તમારી વિભૂતિ હું સંક્ષેપમાં કહું છું.

Verse 14

यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु स्थावरं जंगमं विभो । तत्सर्वं भवता व्याप्तं काष्ठं हव्यभुजा यथा

હે વિભો! ત્રિલોકમાં જે કંઈ સ્થાવર કે જંગમ છે, તે સર્વ તારા દ્વારા વ્યાપ્ત છે—જેમ કાષ્ઠમાં હવ્યભુજ (અગ્નિ) અંતર્નિહિત હોય છે.

Verse 15

श्रीभगवानुवाच । परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते वरं प्रार्थय सन्मुने । यत्ते हृदि स्थितं नित्यं सर्वं दास्याम्यसंशयम्

શ્રીભગવાન બોલ્યા—હું તારા પર સંપૂર્ણ પ્રસન્ન છું; તારો કલ્યાણ થાઓ. હે સન્મુને! વર માગ; જે કંઈ સદા તારા હૃદયમાં સ્થિત છે, તે બધું હું નિઃસંદેહ આપિશ.

Verse 16

विश्वामित्र उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश यदि देयो वरो मम । तन्मे स्यात्सृष्टिमाहात्म्यं त्वत्प्रसादान्महेश्वर

વિશ્વામિત્ર બોલ્યા—હે દેવેશ! જો તમે પ્રસન્ન હો અને જો મને વર આપવો હોય, તો હે મહેશ્વર! તમારી કૃપાથી સૃષ્ટિ-માહાત્મ્યનું પાવન વર્ણન મને પ્રાપ્ત થાઓ.

Verse 17

एवमस्त्विति तं चोक्त्वा भगवान्वृषभध्वजः । सर्वैर्गणैः समायुक्तस्ततश्चादर्शनं गतः

તેને ‘એવમસ્તુ’ કહી, વૃષભધ્વજ ભગવાન શિવ સર્વ ગણો સહિત અદૃશ્ય થઈ ગયા.

Verse 18

विश्वामित्रोऽपि तत्रैव स्थितो ध्यानपरायणः । चक्रे चतुर्विधां सृष्टिं स्पर्द्धया हंसगामिनः

વિશ્વામિત્ર પણ ત્યાં જ ધ્યાનપરાયણ રહી, હંસગામી (બ્રહ્મા) સાથે સ્પર્ધાથી ચતુર્વિધ સૃષ્ટિ રચી.