Adhyaya 279

Verse 1

सूत उवाच । एतत्पुराणमखिलं पुरा स्कन्देनभाषितम् । भृगवे ब्रह्मपुत्राय तस्माल्लेभे तथांगिराः

સૂત બોલ્યા— પ્રાચીનકાળે સ્કંદે બ્રહ્મપુત્ર ભૃગુને આ સમગ્ર પુરાણ કહ્યું; અને તેની પાસેથી અંગિરાએ પણ તેને પ્રાપ્ત કર્યું.

Verse 2

ततश्च च्यवनः प्राप स ऋचीकस्ततो मुनिः । एवं परंपराप्राप्तं सर्वेषु भुवनेष्वपि

પછી ચ્યવનને તે પ્રાપ્ત થયું; ત્યારબાદ ઋચીક મુનિને. આ રીતે પરંપરાથી, સર્વ ભુવનોમાં પણ, તે પ્રાપ્ત થતું આવ્યું છે.

Verse 3

स्कांदं पुराणमेतच्च कुमारेण पुरोद्धृतम् । यः शृणोति सतां मध्ये नरः पापात्प्रमुच्यते

આ સ્કાન્દ પુરાણને દિવ્ય કુમારે પ્રથમ પ્રગટ કર્યું. જે મનુષ્ય સજ્જનોની સભામાં તેને સાંભળે છે, તે પાપથી મુક્ત થાય છે.

Verse 4

इदं पुराणमायुष्यं वर्णानां च सुखावहम् । निर्मितं षण्मुखेनेह नियतं सुमहात्मना

આ પુરાણ આયુષ્ય વધારનારું અને સર્વ વર્ણોને સુખ આપનારું છે. અહીં મહાત્મા ષણ્મુખ ભગવાને તેને રચી સ્થાપિત કર્યું છે.

Verse 5

एवमेतत्पुरा ख्यातमाख्यानं भद्रमस्तु वः

આ રીતે આ પ્રાચીનકાળથી પ્રસિદ્ધ પવિત્ર આખ્યાન છે; તમ સૌનું મંગલ થાઓ.

Verse 6

हाटकेश्वरक्षेत्रस्य माहात्म्यं शृणुते नरः । न तस्य पुण्यसंख्यानं कर्तुं शक्येत केनचित्

જે મનુષ્ય હાટકેશ્વર ક્ષેત્રનું માહાત્મ્ય સાંભળે છે, તેને મળતા પુણ્યની ગણતરી કોઈ કરી શકતું નથી.

Verse 7

य इदं धर्ममाहात्म्यं ब्राह्मणाय प्रयच्छति । स्वर्गलोके वसेत्तावद्यावदक्षरसंख्यया

જે આ ધર્મમાહાત્મ્ય બ્રાહ્મણને અર્પે છે, તે તેમાંના અક્ષરોની સંખ્યા જેટલા સમય સુધી સ્વર્ગલોકમાં વસે છે.

Verse 8

यथा हि वर्षतो धारा यथा वा दिवि तारकाः । गंगायां सिकता यद्वत्तद्वत्संख्या न विद्यते

જેમ વરસાદની ધારાઓ, આકાશના તારાઓ, અથવા ગંગાના રેતકણો ગણાઈ શકતા નથી—તેમ જ તેની સંખ્યા અજ્ઞાત છે.

Verse 9

यो नरः शृणुयाद्भक्त्या दिनानि च कियंति वै । सर्वार्थसिद्धो भवति य इमां पठते कथाम्

જે મનુષ્ય ભક્તિપૂર્વક જેટલા દિવસો સુધી સાંભળે છે અને જે આ કથાનું પાઠ કરે છે, તે સર્વ પ્રયોજનોમાં સિદ્ધિ પામે છે.

Verse 10

पुत्रार्थी लभते पुत्रान्धनार्थी लभते धनम् । लभते पतिकामा या पतिं कन्या मनोरमम्

પુત્રની ઇચ્છાવાળો પુત્રો મેળવે છે, ધનની ઇચ્છાવાળો ધન મેળવે છે; અને પતિની કામના કરનારી કન્યા મનોહર પતિને પામે છે.

Verse 11

समागमं लभंते च वांधवाश्च प्रवासिभिः । स्कांदं पुराणं श्रुत्वा तु पुमाना प्नोति वांछितम्

પ્રવાસે ગયેલાઓ સાથે બંધુજનોનું પુનઃમિલન થાય છે; અને સ્કાન્દપુરાણ સાંભળવાથી મનુષ્ય ઇચ્છિત ફળ પામે છે.

Verse 12

शृण्वतः पठतश्चैव सर्वकामप्रदं नृणाम् । महीं विजयते राजा शत्रूंश्चाप्यधितिष्ठति

જે સાંભળે અને પાઠ કરે છે, તેમના માટે આ સર્વકામપ્રદ છે; રાજા પૃથ્વી જીતે છે અને શત્રુઓ પર પણ પ્રભુત્વ સ્થાપે છે.

Verse 13

पुण्यं श्रुत्वा पुराणं वै दीर्घमा युश्च विंदति । वेदविच्च भवेद्विप्रः क्षत्रियो राज्यमाप्नुयात्

આ પુણ્યપુરાણનું શ્રવણ કરવાથી દીર્ઘ આયુષ્ય મળે છે; બ્રાહ્મણ વેદવિદ બને છે અને ક્ષત્રિય રાજ્ય પામે છે.

Verse 14

धनं धान्यं तथा वैश्यः शूद्रः सुखमवाप्नुयात् । यः श्लोकपादं शृणुयाद्विष्णुलोकं स गच्छति

વૈશ્યને ધન અને ધાન્ય પ્રાપ્ત થાય છે અને શૂદ્રને સુખ મળે છે. જે આ શ્લોકનો એક પાદ પણ સાંભળે, તે વિષ್ಣુલોકને પામે છે.

Verse 15

श्रुत्वा पुराणमेतद्धि वाचकं यस्तु पूजयेत् । तेन ब्रह्मा च विष्णुश्च रुद्रश्चैव प्रपूजितः

આ પુરાણ સાંભળી જે વાચકનું પૂજન કરે છે, તેના દ્વારા બ્રહ્મા, વિષ್ಣુ અને રુદ્ર—ત્રણેનું યથાર્થ પૂજન થઈ જાય છે.

Verse 16

एकमप्यक्षरं यस्तु गुरुः शिष्ये निवेदयेत् । पृथिव्या नास्ति तद्द्रव्यं यद्दत्त्वा ह्यनृणी भवेत्

ગુરુ શિષ્યને એક અક્ષર પણ ઉપદેશ આપે તો, પૃથ્વી પર એવું કોઈ દ્રવ્ય નથી કે તેને દાન કરીને એ ઋણમાંથી મુક્ત થઈ શકાય.

Verse 17

अतः संपूजनीयस्तु व्यासः शास्त्रोपदेशकः । गोभूहिरण्यवस्त्राद्यैर्भोजनैः सार्व कामिकैः

અતએવ શાસ્ત્રોપદેશક વ્યાસનું યથાવત્ પૂજન કરવું જોઈએ—ગાય, ભૂમિ, સોનું, વસ્ત્ર વગેરે દાનોથી તથા સર્વકામ-પૂર્તિકારક ભોજનથી.

Verse 18

य एवं भक्तियुक्तस्तु श्रुत्वा शास्त्रमनुतमम् । पूजयेदुपदेष्टारं स शैवं पदमाप्नुयात्

જે ભક્તિયુક્ત થઈ આ અનુત્તમ શાસ્ત્રોપદેશ સાંભળે અને ઉપદેશકનું પૂજન કરે, તે પરમ શૈવ પદને પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 19

पुराणश्रवणादेव अनेकभवसंचितम् । पापं प्रशममायाति सर्वतीर्थफलं लभेत्

પુરાણનું માત્ર શ્રવણ કરવાથી અનેક જન્મોમાં સંચિત પાપ શમન પામે છે અને સર્વ તીર્થોનું ફળ પ્રાપ્ત થાય છે।

Verse 279

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुराणश्रवणमाहात्म्यवर्णनंनामैकोनाशीत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના છઠ્ઠા નાગરખંડમાં, શ્રીહાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ‘પુરાણશ્રવણમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો અધ્યાય—અધ્યાય 279—સમાપ્ત થયો।