Adhyaya 211

Verse 1

विश्वामित्र उवाच । राज्ञो दारिद्र्यदोषस्य कुष्ठव्याधेश्च कारणम् । कथयित्वा पुनः प्राह नारदो मुनिसत्तमः

વિશ્વામિત્ર બોલ્યા—રાજાના દરિદ્ર્યદોષ તથા કુષ્ઠવ્યાધિના કારણને કહીને, મુનિશ્રેષ્ઠ નારદ ફરીથી બોલ્યા।

Verse 2

नारद उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं राजन्कुष्ठस्य कारणम् । दारिद्र्यस्य च यत्सम्यग्ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

નારદ બોલ્યા—હે રાજન, દિવ્ય ચક્ષુથી સમ્યક જાણી, કુષ્ઠનું કારણ અને દરિદ્ર્યનું કારણ—આ બધું તને કહી દીધું છે।

Verse 3

अधुना संप्रवक्ष्यामि यथा तव पराभवः । शत्रुभ्यः संप्रजातोऽत्र द्विजानामपमानतः

હવે હું કહું છું—અહીં શત્રુઓના હાથેથી તારો પરાભવ કેવી રીતે થયો; દ્વિજોના (બ્રાહ્મણોના) અપમાનથી જ તે ઉત્પન્ન થયો।

Verse 4

आनर्ताधिपतिर्योऽत्र कश्चिद्राज्येऽभिषिच्यते । स पूर्वं गच्छति ग्रामं नागराणां प्रभक्तितः

અહીં જે કોઈને આનર્તનો અધિપતિ બનાવી રાજ્યમાં અભિષેક કરવામાં આવે છે, તે પ્રથમ ભક્તિ-શ્રદ્ધાથી નાગરોના ગામે જાય છે।

Verse 5

त्वया तत्कल्पितं राजन्नैव दत्तं प्रमादतः । पराभूता द्विजास्ते च याचमाना मुहुर्मुहुः

હે રાજન! પૂર્વે નક્કી કરેલું દાન તું પ્રમાદવશ આપ્યું નહીં. તે બ્રાહ્મણો વારંવાર યાચના કરતાં અપમાનિત થયા.

Verse 6

तथा कोपवशाद्यानि शासनानि द्विजन्मनाम् । लोपितानि त्वयान्यानि पितृपैतामहानि च

એ જ રીતે ક્રોધવશ તું દ્વિજોના શાસનપત્રો અને દાનપત્રો લોપી નાખ્યા; તેમજ પિતા-પિતામહોથી મળેલા પિતૃપૈતામહ દાન પણ નષ્ટ કર્યાં.

Verse 7

तेन तेऽत्र पराभूतिः संजाता शत्रुसंभवा । एवं ज्ञात्वा द्विजेद्राणां शास नानि प्रयच्छ भोः

આ કારણે શત્રુઓથી અહીં તારી પરાજયતા થઈ. આ જાણીને, હે રાજન, દ્વિજશ્રેષ્ઠોના યોગ્ય શાસનપત્રો અને દાન ફરીથી અર્પણ કર.

Verse 8

गृहीतानि च यान्येव तेषां मोक्षं समाचर । तच्छ्रुत्वा पार्थिवः सोऽथ शंखतीर्थे प्रभक्तितः

અને તું તેમની પાસેથી જે કંઈ લીધું છે તે બધું મુક્ત કરીને વિધિપૂર્વક તેમને પરત આપ. આ સાંભળી તે રાજા ભક્તિભાવથી શંખતીર્થમાં તેમ જ આચરવા લાગ્યો.

Verse 9

स्नात्वा विप्रान्समा हूय मध्यगेन समन्वितान् । शंखादित्यस्य पुरतः प्रक्षाल्य चरणौ नृप

સ્નાન કરીને તે નૃપતિએ નેતા સહિત બ્રાહ્મણોને બોલાવ્યા. શંખાદિત્યના સમક્ષ તેણે તેમના ચરણ ધોયા, હે રાજન.

Verse 10

ददौ च शासनशतं प्रक्षाल्य चरणांस्ततः । षड्विंशत्यधिकं राजा नागराणां महात्मनाम्

પછી રાજાએ તેમના ચરણો પ્રક્ષાળી, નાગર સમુદાયના મહાત્મા બ્રાહ્મણોને સો નહીં, પરંતુ એકસો છવ્વીસ શાસનપત્રો અર્પણ કર્યા।

Verse 11

एतस्मिन्नंतरे तत्र शत्रवो ये च संस्थिताः । सर्वे मृत्युं समापन्ना ब्राह्मणानां प्रसादतः

આ દરમિયાન ત્યાં સ્થિત શત્રુઓ બધા બ્રાહ્મણોના કૃપા-પ્રસાદથી મૃત્યુને પામ્યા।

Verse 12

विश्वामित्र उवाच । एतत्ते सर्वमाख्यातं शंखतीर्थसमुद्भवम् । प्रभावं पार्थिवश्रेष्ठ किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

વિશ્વામિત્ર બોલ્યા—શંખતીર્થમાંથી ઉદ્ભવેલ આ સર્વ મહિમા મેં તને કહ્યો. હે રાજશ્રેષ્ઠ, હવે વધુ શું સાંભળવા ઇચ્છે છે?

Verse 211

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये शंखतीर्थमाहात्म्यवर्णनंनामैकादशोत्तरद्विशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના ષષ્ઠ નાગરખંડમાં, હાટકેશ્વર ક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત ‘શંખતીર્થમાહાત્મ્યવર્ણન’ નામનો ૨૧૧મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।