Adhyaya 193

Verse 1

ऋषय ऊचुः । एवं गतायां सावित्र्यां सकोपायां च सूतज । किं कृतं तत्र गायत्र्या ब्रह्माद्यैश्चापि किं सुरैः

ઋષિઓએ કહ્યું—હે સૂતપુત્ર, સાવિત્રી ક્રોધપૂર્વક ત્યાંથી ચાલી ગઈ ત્યારે ત્યાં ગાયત્રીદેવી શું કરી? અને બ્રહ્મા આદિ દેવતાઓએ પણ શું કર્યું?

Verse 2

एतत्सर्वं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः । कथं शापान्विता देवाः संस्थितास्तत्र मण्डपे

આ બધું અમને સંપૂર્ણ રીતે કહો, કારણ કે અમારું કૌતૂહલ બહુ છે। શાપથી યુક્ત દેવતાઓ તે મંડપમાં કેવી રીતે સ્થિત રહ્યા?

Verse 3

सूत उवाच । गतायामथ सावित्र्यां शापं दत्त्वा द्विजोत्तमाः । गायत्री सहसोत्थाय वाक्यमेतदुदैरयत्

સૂત બોલ્યા—સાવિત્રી પ્રસ્થાન કર્યા પછી શાપ આપી, હે દ્વિજોત્તમો, ગાયત્રી તરત જ ઊભી થઈ અને આ વચન ઉચ્ચાર્યાં।

Verse 4

सावित्र्या यद्वचः प्रोक्तं तन्न शक्यं कथंचन । अन्यथा कर्तुमेवाथ सर्वैरपि सुरासुरैः

સાવિત્રી દ્વારા ઉચ્ચારાયેલ વચન કોઈ રીતે બદલાઈ શકતું નથી; સર્વ દેવો અને અસુરો મળીને પણ તેને અન્યથા કરી શકતા નથી।

Verse 5

महासती महाभागा सावित्री सा पतिव्रता । पूज्या च सर्वदेवानां ज्येष्ठा श्रेष्ठा च सद्गणैः

એ સાવિત્રી મહાસતી, મહાભાગ્યા અને પતિવ્રતા છે; તે સર્વ દેવતાઓને પૂજ્ય છે અને સદ્ગણોમાં જ્યેષ્ઠા તથા શ્રેષ્ઠા ગણાય છે।

Verse 6

परं स्त्रीणां स्वभावोऽयं सर्वासां सुरसत्तमाः । अपि सह्यो वज्रपातः सपत्न्या न पुनः कथा

પરંતુ, હે દેવશ્રેષ્ઠો, આ સર્વ સ્ત્રીઓનો સ્વભાવ છે—વજ્રપાતનો પ્રહાર પણ સહન થાય, પરંતુ સોપત્નીનો વિષય ફરી સહન થતો નથી।

Verse 7

मत्कृते येऽत्र शपिता सावित्र्या ब्राह्मणाः सुराः । तेषामहं करिष्यामि शक्त्या साधारणां स्वयम्

મારા કારણે અહીં સાવિત્રી દ્વારા શાપિત થયેલા બ્રાહ્મણો અને દેવતાઓની સ્થિતિને હું સ્વયં મારી શક્તિથી સાધારણ (શમિત અને વહેંચી શકાય તેવી) કરી દઈશ।

Verse 8

अपूज्योऽयं विधिः प्रोक्तस्तया मंत्रपुरःसरः । सर्वेषामेव वर्णानां विप्रादीनां सुरो त्तमाः

હે દેવોત્તમ! તેણીએ મંત્રપૂર્વક કહ્યું છે કે આ વિધિ-સ્વરૂપ બ્રહ્મા બ્રાહ્મણ આદિ સર્વ વર્ણો માટે પૂજ્ય નથી, અપૂજ્ય છે.

Verse 9

ब्रह्मस्थानेषु सर्वेषु समये धरणीतले । न ब्रह्मणा विना किंचित्कृत्यं सिद्धिमुपैष्यति

ધરતી પરના સર્વ બ્રહ્મસ્થાનોમાં યોગ્ય સમયે બ્રહ્માની મંજૂરી વિના કોઈ પણ કાર્ય સિદ્ધિ પામતું નથી.

Verse 10

कृष्णार्चने च यत्पुण्यं यत्पुण्यं लिंग पूजने । तत्फलं कोटिगुणितं सदा वै ब्रह्मदर्शनात् । भविष्यति न सन्देहो विशेषात्सर्वपर्वसु

કૃષ્ણાર્ચનથી અને લિંગપૂજનથી જે પુણ્ય થાય છે, બ્રહ્માના માત્ર દર્શનથી તેનું ફળ સદા કરોડગણું થાય છે—કોઈ સંશય નથી; વિશેષ કરીને સર્વ પર્વદિને.

Verse 11

त्वं च विष्णो तया प्रोक्तो मर्त्यजन्म यदाऽप्स्यसि । तत्रापि परभृत्यत्वं परेषां ते भविष्यति

હે વિષ્ણુ! તેણીએ કહ્યું છે કે જ્યારે તું મર્ત્યજન્મ પ્રાપ્ત કરશ, ત્યારે પણ ત્યાં તારે પરના સેવકત્વનું રૂપ ધારણ કરવું પડશે.

Verse 12

तत्कृत्वा रूपद्वितयं तत्र जन्म त्वमाप्स्यसि । यत्तया कथितो वंशो ममायं गोपसंज्ञितः । तत्र त्वं पावनार्थाय चिरं वृद्धिमवाप्स्यसि

ત્યાં તું બે રૂપ ધારણ કરીને જન્મ લેશ. તેણીએ કહેલો વંશ મારો ‘ગોપ’ નામે પ્રસિદ્ધ કુળ છે; અને ત્યાં લોકપાવનાર્થે તું દીર્ઘકાળ સુધી વૃદ્ધિ અને વિસ્તારો પામશ.

Verse 13

एकः कृष्णाभिधानस्तु द्वितीयोऽर्जुनसंज्ञितः । तस्यात्मनोऽर्जुनाख्यस्य सारथ्यं त्वं करिष्यसि

એકનું નામ કૃષ્ણ થશે અને બીજો અર્જુન તરીકે ઓળખાશે; અને તે જ પોતાના સ્વરૂપ અર્જુનનો સારથ્ય તું કરશી.

Verse 14

तेनाकृत्येऽपि रक्तास्ते गोपा यास्यंति श्लाघ्यताम् । सर्वेषामेव लोकानां देवानां च विशेषतः

તે દિવ્ય પ્રભાવથી, વિધિકર્મમાં અપ્રવીણ હોવા છતાં, તે ગોપો ભક્તિથી રંજિત થશે અને સર્વ લોકોમાં—વિશેષ કરીને દેવોમાં—પ્રશંસા પામશે.

Verse 15

यत्रयत्र च वत्स्यंति मद्वं शप्रभवानराः । तत्रतत्र श्रियो वासो वनेऽपि प्रभविष्यति

જ્યાં જ્યાં મારા વંશમાંથી જન્મેલા લોકો વસશે, ત્યાં ત્યાં શ્રીનું નિવાસ—સમૃદ્ધિ અને સૌભાગ્ય—વનમાં પણ પ્રગટ થશે.

Verse 16

भोभोः शक्र भवानुक्तो यत्तया कोपयुक्तया । पराजयं रिपोः प्राप्य कारा गारे पतिष्यति

હે શક્ર! ક્રોધયુક્ત તેણીએ તને એમ કહ્યું છે—શત્રુથી પરાજય પામી તું કારાગારમાં પડીશ.

Verse 17

तन्मुक्तिं ते स्वयं ब्रह्मा मद्वाक्येन करिष्यति

તે બંધનમાંથી તારી મુક્તિ મારા વચનથી સ્વયં બ્રહ્મા કરશે.

Verse 18

ततः प्रविष्टः संग्रामे न पराजयमाप्स्यसि । त्वं वह्ने सर्वभक्षश्च यत्प्रोक्तो रुष्टया तया

ત્યારબાદ તું યુદ્ધમાં પ્રવેશ કરશ તો પરાજય પામશે નહીં. અને હે અગ્નિ, તું સર્વભક્ષક છે—ક્રોધમાં તેણીએ એમ કહ્યું હતું.

Verse 19

तदमेध्यमपि प्रायः स्पृष्टं तेऽर्च्चिर्भिरग्रतः । मेध्यतां यास्यति क्षिप्रं ततः पूजामवाप्त्यसि

જે સામાન્ય રીતે અશુદ્ધ ગણાય છે તે પણ તારી પવિત્ર જ્વાળાઓના સ્પર્શથી સામે જલદી શુદ્ધ થઈ જશે; ત્યારબાદ તું વિધિપૂર્વક પૂજા પ્રાપ્ત કરશ.

Verse 21

यद्रुद्र प्रियया सार्धं वियोगः कथितस्तया । तस्याः श्रेष्ठ तरा चान्या तव भार्या भविष्यति । गौरीनामेति विख्याता हिमाचलसुता शुभा

હે રુદ્ર, તેણીએ પોતાના પ્રિયથી વિયોગની વાત કહી છે; જાણ કે તેણાથી પણ શ્રેષ્ઠ બીજી એક તારી પત્ની થશે. તે ‘ગૌરી’ નામે વિખ્યાત, હિમાચલની શુભ પુત્રી હશે.

Verse 193

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठेनागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये गायत्रीवरप्रदानोनाम त्रिनवत्युत्तरशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના ષષ્ઠ નાગરખંડમાં, હાટકેશ્વર ક્ષેત્રમાહાત્મ્યમાં ‘ગાયત્રી વરપ્રદાન’ નામનો એકસો ત્રાણાણુંમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.