Adhyaya 175

Verse 1

सूत उवाच । एवं संशोचते यावदात्मानं परिगर्हयन् । ततस्तु ब्रह्मणा प्रोक्तः स्वयमभ्येत्य भो द्विजाः

સૂતજી બોલ્યા: હે બ્રાહ્મણો, જ્યારે તે આ રીતે શોક કરી રહ્યો હતો અને પોતાની નિંદા કરી રહ્યો હતો, ત્યારે બ્રહ્માજીએ સ્વયં આવીને તેને કહ્યું.

Verse 2

त्वया शंका न कर्तव्या सुतस्यास्य कृते द्विज । अज्ञानादेव ते जातो दैवयोगेन बालकः

હે દ્વિજ! આ બાળકને તારો પુત્ર માનવામાં શંકા ન કર. અજ્ઞાનથી જ અને દૈવયોગે આ બાલક તને પ્રાપ્ત થયો છે.

Verse 3

याज्ञवल्क्य उवाच । तथापि देव मे शुद्धिर्हृदयस्य न जायते । तस्माद्वद सुरश्रेष्ठ प्रायश्चित्तं विशुद्धये

યાજ્ઞવલ્ક્ય બોલ્યા—હે દેવ! તેમ છતાં મારા હૃદયની શુદ્ધિ થતી નથી. તેથી, હે સૂરશ્રેષ્ઠ! પૂર્ણ વિશુદ્ધિ માટે પ્રાયશ્ચિત્ત કહો.

Verse 4

ब्रह्मोवाच । यदि ते चित्तशुद्धिस्तु न कथंचित्प्रवर्तते । तत्स्थापय महाभाग लिंगं देवस्य शूलिनः

બ્રહ્મા બોલ્યા—જો તને ચિત્તશુદ્ધિ કોઈ રીતે પણ ન થાય, તો હે મહાભાગ! શૂલધારી દેવ (શિવ)નું લિંગ સ્થાપિત કર.

Verse 5

अज्ञानाज्ज्ञानतोवापि यत्पापं कुरुते नरः । ब्रह्महत्यादिकं चापि स्त्रीवधाद्वापि यद्भवेत्

અજ્ઞાનથી હોય કે જાણીને, મનુષ્ય જે કોઈ પાપ કરે—બ્રહ્મહત્યા વગેરે કે સ્ત્રીવધ સુધી—એવો જે કોઈ દોષ ઊભો થાય;

Verse 6

पंचेष्टिकामयं वापि यः कुर्याद्धरमन्दिरम् । तस्य तन्नाशमायाति तमः सूर्योदये यथा

પાંચ ઇષ્ટ-કામનાઓથી પ્રેરિત થઈને પણ જે હર (શિવ)નું મંદિર બનાવે, તેનું તે દોષ નાશ પામે છે—જેમ સૂર્યોદયે અંધકાર નાશ પામે છે.

Verse 7

विशेषेण महाभाग हाटकेश्वरसंभवे । क्षेत्रे तत्र सुमेध्ये तु सर्वपातकनाशने

વિશેષ કરીને, હે મહાભાગ! હાટકેશ્વરના પ્રાકટ્ય સાથે સંબંધિત તે પરમ પવિત્ર ક્ષેત્રમાં, જે અતિ મેધ્ય છે અને સર્વ પાપોનો નાશ કરનારું છે।

Verse 8

कलिकाले च संप्राप्ते यत्र पापं न विद्यते । अहमप्यत्र वांछामि यज्ञं कर्तुं द्विजोत्तम

કલિયુગ આવી પહોંચ્યો હોવા છતાં જ્યાં પાપ નથી, ત્યાં હું પણ યજ્ઞ કરવા ઇચ્છું છું, હે દ્વિજોત્તમ।

Verse 9

आनयिष्यामि तत्तीर्थं पुष्करं चात्मनः प्रियम् । कलिकालभयाच्चैतद्यावन्नो व्यर्थतां व्रजेत्

હું મારા પ્રિય તીર્થ—પુષ્કર—ને અહીં લાવીશ, જેથી કલિકાળના ભયથી આ પુણ્ય વ્યર્થ ન થઈ જાય।

Verse 10

कलिकाले तु संप्राप्ते तीर्थानि सकलानि च । यास्यंति व्यर्थतां विप्र मुक्त्वेदं क्षेत्रमुत्तमम्

કલિયુગ આવી પહોંચે ત્યારે, હે વિપ્ર! આ ઉત્તમ ક્ષેત્ર સિવાય સર્વ તીર્થો નિષ્ફળ થઈ જશે।

Verse 11

सूत उवाच । एवमुक्त्वा चतुर्वक्त्रस्ततश्चादर्शनं गतः । याज्ञवल्क्योऽपि तच्छ्रुत्वा पितामहवचोऽ खिलम्

સૂત બોલ્યા—આવું કહી ચતુર્મુખ (બ્રહ્મા) ત્યારબાદ અદૃશ્ય થઈ ગયા. અને યાજ્ઞવલ્ક્યે પણ પિતામહના સર્વ વચનો સંપૂર્ણ રીતે સાંભળી।

Verse 12

लिंगं संस्थापयामास ज्ञात्वा क्षेत्रमनुत्तमम् । अब्रवीच्च ततो वाक्यं मेघगंभीरया गिरा

ક્ષેત્રને અનુત્તમ જાણીને તેણે લિંગની સ્થાપના કરી. ત્યારબાદ મેઘગર્જના જેવી ગંભીર વાણીથી તેણે વચન ઉચ્ચાર્યું.

Verse 13

अष्टम्यां च चतुर्दश्यां यो लिंगं मामकं त्विदम् । स्नापयिष्यति सद्भक्त्या तस्य पापं प्रयास्यति

અષ્ટમી અને ચતુર્દશીએ જે મારા આ લિંગને સદ્ભક્તિથી સ્નાન કરાવશે, તેનું પાપ દૂર થઈ જશે.

Verse 14

परदारकृतं यच्च मात्रापि च समं कृतम् । क्षालयिष्यति तत्पापं स्नापितं पूजितं परैः

પરસ્ત્રીગમનથી થયેલું પાપ અને માતા પ્રત્યેના અપરાધ સમાન ઘોર પાપ પણ—આ (લિંગ)ને સ્નાન કરાવી વિધિવત્ પૂજીએ તો ધોવાઈ જાય છે.

Verse 15

अस्मिन्नहनि संप्राप्ते तस्य पक्षसमुद्भवम् । प्रयास्यति कृतं पापं यदज्ञानाद्विनिर्मितम्

આ પવિત્ર દિવસ આવે ત્યારે તે પક્ષમાં સંગ્રહિત પાપ દૂર થાય છે—અજ્ઞાનથી કરેલા દોષો પણ વિલીન થાય છે.

Verse 16

ततःप्रभृति विख्यातो याज्ञव ल्क्येश्वरः शुभः । तस्मिन्क्षेत्रे द्विजश्रेष्ठा हाटकेश्वरसंज्ञके

ત્યાંથી, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, હાટકેશ્વર નામના તે ક્ષેત્રમાં ‘યાજ્ઞવલ્ક્યેશ્વર’ શુભ પ્રભુ તરીકે વિખ્યાત થયા.

Verse 175

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये याज्ञवल्क्येश्वरोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम पंचसप्तत्युत्तरशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદમહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના છઠ્ઠા નાગરખંડમાં, હાટકેશ્વર ક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત “યાજ્ઞવલ્ક્યેશ્વરની ઉત્પત્તિ-માહાત્મ્યવર્ણન” નામનો એકસો પંચોતેરમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।