Adhyaya 160

Verse 1

सूत उवाच । अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते रहस्युक्तः स भार्यया । रात्रौ प्रसुप्तः पार्श्वे च पादौ संस्पृश्य तत्क्षणात्

સૂત બોલ્યા—બીજો દિવસ આવ્યો ત્યારે તેની પત્નીએ તેને એકાંતમાં ગુપ્ત રીતે કહ્યું. રાત્રે તે સૂતો હતો; બાજુમાં આવી તેના પગ સ્પર્શ કરતાં જ તે ક્ષણે બોલવા લાગી।

Verse 2

त्वं तावन्मम भर्त्तासि यावज्जीवमसंशयम् । तद्वदस्व विभोऽस्माकं त्वदर्थं स मयोज्झितः

હું જીવતી રહું ત્યાં સુધી નિઃસંદેહ તું જ મારો પતિ છે. તેથી, હે પ્રભુ, અમારા હિત માટે શું કરવું તે કહો; તારા માટે મેં તેને ત્યજી દીધો છે.

Verse 3

इन्द्रजालमिदं किं ते किं वा मंत्रप्रसाधनम् । देवानां वा प्रसादोऽयं यत्त्वं चैतादृशः स्थितः

આ શું છે—ઇન્દ્રજાળ જેવી માયા? કે મંત્રસાધનાથી પ્રાપ્ત શક્તિ? અથવા દેવતાઓની કૃપા જ છે કે તું આવી અદભુત સ્થિતિમાં અહીં ઊભો છે?

Verse 4

मया त्वं हि तदा ज्ञातः प्रथमेऽपि दिने स्थिते । यदा संभूषिता वस्त्रैस्तथा वस्तुविभूषणैः

તું જે પ્રથમ દિવસે આવ્યો હતો, તે દિવસે જ મેં તને ઓળખી લીધો હતો; ત્યારે તું વસ્ત્રો અને વિવિધ આભૂષણોથી શોભિત હતો.

Verse 5

यद्यहं तव वार्तां च सर्वां कपटसंभवाम् । कथयामि द्वितीयस्य तत्ते पादौ स्पृशाम्यहम्

જો હું તને તારા કપટમાંથી ઉપજેલી સમગ્ર વાત કહી દઉં, તો એ જ ક્ષણે હું તારા ચરણો સ્પર્શ કરીશ.

Verse 6

सूत उवाच । एवमुक्तो विहस्योच्चैः स तदा ब्राह्मणोत्तमाः । तामालिंग्य ततः प्राह वचनं मधुराक्षरम्

સૂત બોલ્યા—આ રીતે કહ્યા પછી તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ ત્યારે ઊંચે હસ્યો; પછી તેણીને આલિંગન કરીને મધુર અક્ષરોથી વચન બોલ્યો.

Verse 7

साधु प्रिये त्वया ज्ञातं सर्वं मम विचेष्टितम् । अहं स विप्रः सुभगे मणिभद्रेण यः पुरा

સાધુ, પ્રિયે! તું મારા સર્વ વર્તનને જાણી લીધું. હે સુભગે, હું એ જ વિપ્ર છું, જેને પૂર્વે મણિભદ્રે (તથા) કર્યું હતું.

Verse 8

विडंबितो मुखं पश्यंस्त्वदीयं चंद्रसन्निभम् । चमत्कारपुरं गत्वा मया चाराधितो रविः । तेन तुष्टेन मे दत्तं तद्रूपं ज्ञानमेव च

ઉપહાસિત થઈ, તારા ચંદ્રસમાન મુખને નિહાળતો હું ચમત્કારપુર ગયો અને રવિ (સૂર્યદેવ)ની આરાધના કરી. તે પ્રસન્ન થઈ મને એ જ રૂપ અને સત્ય જ્ઞાન પણ આપ્યું.

Verse 9

माहिकोवाच । त्वदीयदर्शनेनाहं कामदेववशं गता

માહિકા બોલી— તારા દર્શનથી હું કામદેવના વશમાં પડી ગઈ છું.

Verse 10

तस्मादाराधयिष्यामि तं गत्वा दिननायकम् । येन ते तादृशं भूयः प्रतुष्टो विदधाति सः

અતએવ હું જઈને દિનનાયક (સૂર્યદેવ)ની આરાધના કરીશ, જેથી તે અત્યંત પ્રસન્ન થઈ તને ફરી એવો જ રૂપ આપે.

Verse 11

किं मे चैतेन रूपेण तारुण्येनापि च प्रभो । यत्ते तथाविधं रूपं संभजामि दिवानिशम्

હે પ્રભો! આ રૂપ અને આ તારુણ્યનો મને શું લાભ, જો હું તારા તે જ રૂપને દિવસ-રાત સંભાળી અને આસ્વાદી ન શકું?

Verse 12

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा गुटिकां पुष्प समादाय मुखान्ततः । दधार तादृशं रूपं यादृग्दृष्टं पुरा तया

સૂત બોલ્યા—એ સાંભળીને તેણે પુષ્પસદૃશ ગૂટિકા લઈ મોઢામાં મૂકી; ત્યારબાદ તેણે તેણીએ પૂર્વે જોયેલું એવું જ સ્વરૂપ ધારણ કર્યું।

Verse 13

ततः सा हर्षिता माही पुलकेन समन्विता । तमालिंग्याभजद्गाढं वाक्यमेतदुवाच ह

પછી માહી હર્ષથી પરિપૂર્ણ થઈ રોમાંચિત બની; તેને ઘનિષ્ઠ રીતે આલિંગન કરીને આ વચનો બોલી।

Verse 14

अद्य मे सफलं जन्म यौवनं रूपमेव च । यत्त्वं हृद्वांछितः कांतः प्रलब्धो मदनोपमः

આજે મારું જન્મ સફળ થયું, મારું યૌવન અને રૂપ પણ સફળ થયું; કારણ કે હૃદયથી ઇચ્છિત પ્રિય, મદનસમાન તું મને પ્રાપ્ત થયો છે।

Verse 15

एतावंति दिनान्येव न मया कामजं सुखम् । अपि स्वल्पतरं लब्धं कथंचिद्वृद्धसेवया

આટલા દિવસોમાં મને કામજન્ય સુખ મળ્યું નથી—અતિ થોડું પણ નહીં; કોઈ રીતે માત્ર એક વૃદ્ધની સેવામાં જ દિવસો વીત્યા।

Verse 16

भजस्व स्वेच्छया विप्र दासी तेऽहं व्यवस्थिता

હે વિપ્ર, તારી ઇચ્છા મુજબ ભોગ કર; હું તારી દાસી બની અહીં હાજર છું।

Verse 17

पुष्प उवाच । प्रविशामि किमंगेषु भवन्तीं किं मिलाम्यहम् । प्रिये चिरेण लब्धासि न जाने कर वाणि किम्

પુષ્પ બોલ્યો—શું હું તારા અંગોમાં પ્રવેશ કરું, કે તારી સાથે એકત્વ પામું? પ્રિયે, તું બહુ સમય પછી મળી છે; હું શું કરું તે જાણતો નથી।

Verse 19

अथ रात्र्यां व्यतीतायामुदिते सूर्यमण्डले । वक्त्रे तां गुटिकां कृत्वा स पुष्पस्तादृशोऽभवत्

પછી રાત વીતી ગઈ અને સૂર્યમંડળ ઉગ્યું ત્યારે, તેણીને નાની ગોળી બનાવી મોઢામાં રાખી, પુષ્પ એવો જ (તે બદલાયેલી સ્થિતિમાં) થયો।

Verse 20

एवं तस्य स्थितस्यात्र महान्कालो व्यजायत । पुत्राः पौत्रास्तथा जाताः कन्यकाश्च तथैव च

આ રીતે તે ત્યાં સ્થિર રહ્યો અને ઘણો સમય વીતી ગયો. પુત્રો અને પૌત્રો જન્મ્યા, તેમજ કન્યાઓ પણ જન્મી।

Verse 21

स वृद्धत्वं यदा प्राप्तो जराविप्लवतां गतः । तदा स चिन्तयामास मया पापं महत्कृतम्

જ્યારે તે વૃદ્ધાવસ્થાને પહોંચ્યો અને જરાના ઉથલપાથલથી વ્યાકુળ થયો, ત્યારે તેણે વિચાર્યું—‘મારા દ્વારા મહાપાપ થયું છે।’

Verse 22

मणिभद्रो वराकोऽसौ मिथ्याचारेण घातितः । तस्य भार्या हृता चैव प्रसूतिं च नियोजिता

‘એ ગરીબ મણિભદ્ર મિથ્યા આચરણથી ઘાતિત થયો; તેની પત્ની પણ હરી લેવામાં આવી, અને તેને પ્રસૂતિ માટે બળજબરીથી નિયોજિત કરવામાં આવી.’

Verse 23

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं तस्माद्गत्वा करोम्य हम् । पुरश्चरणसंज्ञं च येन शुद्धिः प्रजायते

અતઃ હું હાટકેશ્વરના પવિત્ર ક્ષેત્રમાં જઈ ‘પુરશ્ચરણ’ નામની વિધિ કરીશ; જેના દ્વારા શુદ્ધિ પ્રગટે છે।

Verse 24

एवं स निश्चयं कृत्वा पुष्पश्चित्ते निजे तदा । असंख्यं वित्तमादाय चमत्कारपुरंगतः

આ રીતે હૃદયમાં દૃઢ નિશ્ચય કરીને, પુષ્પે અપરિમિત ધન લઈને ‘ચમત્કારપુર’ નામના નગર તરફ પ્રયાણ કર્યું।

Verse 25

पुत्रेभ्योऽपि यथासंख्यं दत्त्वा चैव पृथक्पृथक् । प्रासादं कारयामास तस्य सूर्यस्य शोभनम्

પુત્રોને પણ તેમના યોગ્ય હિસ્સા અલગ અલગ આપી, તેણે તે સૂર્યદેવ માટે ભવ્ય પ્રાસાદ-મંદિર બનાવડાવ્યું।

Verse 26

यस्मिन्सिद्धिं गतः सोऽत्र याज्ञवल्क्यप्रतिष्ठिते । ततो मध्यममाहूय प्रणिपत्याभिवाद्य च । सोऽब्रवीद्ब्राह्मणानां मे चातुश्चरणमानय

યાજ્ઞવલ્ક્યે પ્રતિષ્ઠિત કરેલા તે સ્થાને, જ્યાં તેને સિદ્ધિ મળી હતી, તેણે પોતાના મુખ્યને બોલાવી, પ્રણામ કરીને આદરપૂર્વક અભિવાદન કરી કહ્યું— “મારા માટે ‘ચાતુશ્ચરણ’ કહેવાતા બ્રાહ્મણસમૂહને લઈ આવ।”

Verse 27

येनाहमग्रतो भूत्वा प्रायश्चित्तं विशुद्धये । पुरश्चरणसंज्ञं तु प्रार्थयामि यथाविधि

જેથી હું આગળ રહી શુદ્ધિ માટે પ્રાયશ્ચિત્ત કરી શકું, તેથી નિયમ મુજબ ‘પુરશ્ચરણ’ નામના કર્મની હું પ્રાર્થના કરું છું।

Verse 160

इति स्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखंडे हाट केश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये पुष्पस्य पापक्षालनार्थं हाटकेश्वरक्षेत्रगमनपुरश्चरणार्थब्राह्मणामन्त्रणवर्णनंनाम षष्ट्यधिकशततमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના ષષ્ઠ નાગરખંડમાં, હાટકેશ્વરક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત, ‘પુષ્પના પાપક્ષાલનાર્થે હાટકેશ્વરક્ષેત્રગમન તથા પુરશ્ચરણાર્થે બ્રાહ્મણ-આમંત્રણનું વર્ણન’ નામનો એકસો સાઠમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।

Verse 198

एवमुक्त्वा ततस्तौ च मैथुनाय कृतक्षणौ । प्रवृत्तौ ब्राह्मणश्रेष्ठाः कामदेववशंगतौ

આમ કહીને, ક્ષણ અનુકૂળ જાણીને, તે બંને મૈથુનમાં પ્રવૃત્ત થયા; તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો કામદેવના વશમાં આવી ગયા હતા।