Adhyaya 16

Verse 1

। सूत उवाच । तस्मात्सर्वप्रयत्नेन त्यक्त्वाऽन्या निखिलाः क्रियाः । रक्तशृंगस्य सांनिध्यं सेवनीयं विचक्षणैः

સૂત બોલ્યા—અતએવ સર્વ પ્રયત્નથી અન્ય સર્વ ક્રિયાઓ ત્યજી, વિવેકીજનોએ રક્તશૃંગના પાવન સાન્નિધ્યની સેવા કરવી જોઈએ।

Verse 2

किं दानैः किं क्रियाकांडैः किं यज्ञैः किं व्रतैरपि । तत्क्षेत्रं सेवयेद्भक्त्या हाटकेश्वरसंभवम्

દાનો થી શું, ક્રિયાકાંડોથી શું, યજ્ઞોથી શું, વ્રતોથી પણ શું લાભ? ભક્તિપૂર્વક હાટકેશ્વર-સંબંધિત તે પવિત્ર ક્ષેત્રની જ સેવા કરવી જોઈએ।

Verse 3

अग्निष्टोमादयो यज्ञाः सर्वे संपूर्णदक्षिणाः । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

અગ્નિષ્ટોમ વગેરે યજ્ઞો—સંપૂર્ણ દક્ષિણાસહિત કરેલા હોવા છતાં—તે ક્ષેત્રની મહિમા સામે સોળમા અંશ જેટલા પણ નથી।

Verse 4

चान्द्रायणानि कृच्छ्राणि तथा सांतपनानि च । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

ચાન્દ્રાયણ વ્રતો, કૃચ્છ્ર તપ અને સાંતપન પ્રાયશ્ચિત્ત પણ—તે પવિત્ર ક્ષેત્રના પુણ્ય સામે સોળમા અંશ જેટલાં પણ નથી।

Verse 5

प्रभासाद्यानि तीर्थानि गङ्गाद्याः सरितस्तथा । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

પ્રભાસ વગેરે તીર્થો અને ગંગા વગેરે પવિત્ર નદીઓ પણ—તે ક્ષેત્રના પુણ્ય સામે સોળમા અંશ જેટલાં પણ નથી।

Verse 6

भूमिदानानि सर्वाणि धर्माः सर्वे दयादिकाः । तस्य क्षेत्रस्य पुरतः कलां नार्हंति षोडशीम्

બધાં ભૂમિદાન અને દયા વગેરે સર્વ ધર્મો પણ—તે પવિત્ર ક્ષેત્રના પુણ્ય સામે સોળમા અંશ જેટલાં પણ નથી।

Verse 7

तत्र राजर्षयः पूर्वं प्रभूताः सिद्धिमागताः । पशवः पक्षिणः सर्पाः सिंहव्याघ्रा मृगादयः

ત્યાં પ્રાચીનકાળે અનેક રાજર્ષિઓ સિદ્ધિને પામ્યા; તેમજ પશુઓ, પક્ષીઓ, સર્પો, સિંહ-વ્યાઘ્ર, મૃગ વગેરે પણ (તે સ્થાનપ્રભાવથી સ્પર્શિત થયા).

Verse 9

तत्र कालवशान्नष्टास्तेऽपि प्राप्ता दिवालयम् । यस्तत्र व्रतहीनोऽपि कृषिकर्मरतोऽपि वा

ત્યાં કાળવશ નષ્ટ થયેલા પણ દેવાલય (દેવલોક)ને પામ્યા; અને જે ત્યાં વ્રતવિહોણો હોય, અથવા માત્ર કૃષિકર્મમાં રત હોય—તે પણ (તે મહિમાનો લાભ પામે છે).

Verse 10

श्रूयतां परमं गुह्यं तस्य क्षेत्रस्य संभवम् । पुनंति क्षेत्रतीर्थानि संवासादिह मानवान्

તે ક્ષેત્રની ઉત્પત્તિ વિષેનું પરમ ગુહ્ય રહસ્ય સાંભળો. આ ક્ષેત્રનાં તીર્થસ્થાનો અહીં મનુષ્યોને માત્ર ત્યાં નિવાસ કરવાથી જ પવિત્ર કરે છે.

Verse 11

हाटकेश्वरजं क्षेत्रं पुनाति स्मरणादपि । किं पुनर्दर्शनाद्विप्राः स्पर्शनाच्च विशेषतः

હે વિપ્રો, હાટકેશ્વરનું આ પવિત્ર ક્ષેત્ર સ્મરણમાત્રથી પણ શુદ્ધ કરે છે; તો દર્શનથી કેટલું વધુ, અને વિશેષ કરીને સ્પર્શથી તો અતિ વિશેષ.

Verse 16

इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे हाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्ये रक्तशृङ्गसांनिध्यसेवनफलश्रैष्ठ्यवर्णनंनाम षोडशोऽ ध्यायः

આ રીતે શ્રી સ્કંદ મહાપુરાણની એકાશીતિસાહસ્રી સંહિતાના ષષ્ઠ નાગરખંડમાં, હાટકેશ્વર-ક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત ‘રક્તશૃંગ-સાંનિધ્ય-સેવન-ફળ-શ્રૈષ્ઠ્ય-વર્ણન’ નામનો સોળમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.