Adhyaya 153
સૂતજી રૂપતીર્થનું માહાત્મ્ય કહે છે—અહીં વિધિપૂર્વક સ્નાન કરવાથી અરૂપતા પણ રૂપમાં ફેરવાય છે. પછી ઉત્પત્તિ કથા આવે છે: બ્રહ્મા તિલોત્તમા નામની અતિસુંદર અપ્સરાનું સર્જન કરે છે. તે શિવપૂજન માટે કૈલાસે આવે છે. તેની પ્રદક્ષિણાને અનુસરી શિવનું ધ્યાન તેની તરફ જાય છે અને પ્રદક્ષિણાની દિશા મુજબ વધારાના મુખ પ્રગટ થાય છે; પાર્વતીના મનમાં ક્ષોભ થાય છે અને નારદ સામાજિક અર્થછટાથી કઠોર વ્યાખ્યા કરીને તે ક્ષોભને વધુ ઉગ્ર કરે છે. પાર્વતી શિવના નેત્ર રોકે છે, તેથી લોકોમાં વિનાશકારી અસંતુલનનો ભય ઊભો થાય છે. સૃષ્ટિરક્ષણ માટે શિવ ત્રીજું નેત્ર પ્રગટ કરે છે અને “ત્ર્યંબક” તરીકે પ્રસિદ્ધ થાય છે. ત્યારબાદ પાર્વતી તિલોત્તમાને વિકૃત રૂપનો શાપ આપે છે; તિલોત્તમા શરણ માંગે ત્યારે પાર્વતી પોતે સ્થાપિત કરેલા તીર્થમાં સ્નાનનું વિધાન આપે છે—વિશેષે માઘ શુક્લ તૃતીયા, અને પછી ચૈત્ર શુક્લ તૃતીયાના મધ્યાહ્ન સ્નાનથી તેનું રૂપ પાછું મળે છે. તિલોત્તમા શુદ્ધ જળનું વિશાળ અપ્સરઃકુંડ બનાવે છે. ફલશ્રુતિમાં સ્ત્રીઓ માટે સૌભાગ્ય, આકર્ષણ અને શ્રેષ્ઠ સંતાન, તથા પુરુષો માટે અનેક જન્મોમાં રૂપ અને શ્રીસમૃદ્ધિનું વર્ણન છે.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । तथान्यदपि तत्रास्ति रूपतीर्थमनुत्तमम् । यत्र स्नातो नरः सम्यग्विरूपो रूपवान्भवेत्
સૂત બોલ્યા—ત્યાં એક બીજું પણ અનુત્તમ તીર્થ છે, તેનું નામ રૂપતીર્થ; જ્યાં યોગ્ય રીતે સ્નાન કરનાર મનુષ્ય વિરূপ હોવા છતાં રૂપવાન બને છે।
Verse 2
पूर्वं भगवता तेन ब्रह्मणा लोक कर्तृणा । सृष्टिं कृत्वा च विस्तीर्णां यथोक्तं च चतुर्विधाम्
પૂર્વે લોકકર્તા ભગવાન બ્રહ્માએ, યથોક્ત પ્રમાણે, વિશાળ એવી ચતુર્વિધ સૃષ્ટિ રચી।
Verse 3
ततः स चिन्तयामास रूपसंचयसंयुताम् । एकामप्सरसं दिव्यां देवमायां सृजाम्यहम्
પછી તેમણે વિચાર્યું—“રૂપસંપત્તિથી યુક્ત એક દિવ્ય અપ્સરા, સ્વયં દેવમાયાને હું સર્જીશ।”
Verse 4
ततश्च सर्वदेवानां समादाय तिलंतिलम् । रूपं च निर्ममे पश्चादत्याश्चर्यमयीं च ताम्
પછી તેણે સર્વ દેવતાઓ પાસેથી તિલ-તિલ અંશ એકત્ર કરીને, ત્યારબાદ તેનું રૂપ ઘડ્યું; અને તેને અતિ આશ્ચર્યમયી બનાવી સર્જી।
Verse 5
यां दृष्ट्वा क्षोभमापन्नः स्वयमेव पितामहः
તેણે તેને જોઈને સ્વયં પિતામહ (બ્રહ્મા) પણ ક્ષોભ પામ્યા।
Verse 6
ततस्तां प्रेषयामास कैलासं प्रति पद्मजः । गच्छ देवि महादेवं प्रणमस्व शुचिस्मिते
પછી પદ્મજ (બ્રહ્મા) એ તેણીને કૈલાસ તરફ મોકલી કહ્યું— “જા દેવી, મહાદેવને પ્રણામ કર, હે શુચિસ્મિતે।”
Verse 7
ततः सा सत्वरं गत्वा कैलासं पर्वतोत्तमम् । अपश्यच्छंकरं तत्र निर्विष्टं पार्वतीसमम्
પછી તે ઝડપથી પર્વતોમાં શ્રેષ્ઠ કૈલાસે ગઈ અને ત્યાં પાર્વતી સાથે આસનસ્થ શંકરને જોયો।
Verse 9
शंकरोऽपि च तां दृष्ट्वा विस्मयं परमं गतः । सुदृष्टां नाकरोद्भीत्या पार्श्वस्थां वीक्ष्य पार्वतीम् । ततः प्रदक्षिणां चक्रे सा प्रणम्य महेश्वरम् । श्रद्धया परया युक्ता कृतांजलिपुटा स्थिता
શંકર પણ તેને જોઈ પરમ વિસ્મય પામ્યા; પરંતુ મર્યાદાભયથી તેને પૂર્ણ રીતે ન જોયી, બાજુમાં ઊભેલી પાર્વતી તરફ નજર કરી. પછી તેણીએ મહેશ્વરને પ્રણામ કરીને પ્રદક્ષિણા કરી; પરમ શ્રદ્ધાથી યુક્ત થઈ, અંજલિ બાંધી ઊભી રહી।
Verse 10
यावद्दक्षिणपार्श्वस्था तावद्वक्त्रं स दक्षिणम् । प्रचकार महादेवस्तदुपाकृष्टलोचनः
જ્યાં સુધી તે તેમના જમણા પાર्श્વે ઊભી રહી, ત્યાં સુધી મહાદેવે પોતાનું મુખ જમણી તરફ જ ફેરવ્યું; તેની તરફ ખેંચાયેલા નેત્રોવાળા થયા।
Verse 11
पश्चिमायां यदा साऽभूत्प्रदक्षिणवशाच्छुभा । पश्चिमं वदनं तेन तदर्थं च कृतं ततः
જ્યારે તે શુભા પ્રદક્ષિણાના બળથી પશ્ચિમ પાર્શ્વે આવી, ત્યારે એ જ હેતુસર દેવએ પશ્ચિમમુખ રચ્યું।
Verse 12
एवमुत्तरसंस्थायां तस्यां देवेन शंभुना । उत्तरं वदनं क्लृप्तं गौरीभीतेन चेतसा । न ग्रीवां चालयामास कथंचिदपि स द्विजाः
એ જ રીતે જ્યારે તે ઉત્તર તરફ સ્થિત થઈ, ત્યારે ગૌરીના ભયથી વ્યાકુલ ચિત્તવાળા શંભુદેવે ઉત્તરમુખ રચ્યું; અને હે દ્વિજોઃ તેમણે કશી રીતે પણ ગળું હલાવ્યું નહીં।
Verse 13
एतस्मिन्नंतरे तत्र नारदो मुनिपुंगवः । अब्रवीत्पार्वतीं पश्चात्प्रणिपत्य महेश्वरम्
એ દરમિયાન ત્યાં મુનિશ્રેષ્ઠ નારદે પહેલાં મહેશ્વરને પ્રણામ કર્યો, પછી પાર્વતીને સંબોધીને વચન કહ્યું।
Verse 14
नारद उवाच । पश्य पार्वति ते पत्युश्चेष्टितं गर्हितं यथा । दृष्ट्वा रूपवतीं नारीं कृतं ।मुखचतुष्टयम्
નારદ બોલ્યા—હે પાર્વતી, જો, તારા પતિનું વર્તન કેટલું નિંદનીય છે; રૂપવતી સ્ત્રીને જોઈ તેણે પોતાના માટે ચાર મુખ બનાવી લીધાં।
Verse 16
हास्यस्य पदवीमद्य त्वं गमिष्यसि पार्वति । सर्वासां देवपत्नीनां ज्ञात्वान्यासक्तमीश्वरम्
પાર્વતી, આજે સર્વ દેવપત્નીઓમાં તું ઉપહાસનું પાત્ર બનશે, જ્યારે તેઓ જાણશે કે ઈશ્વર અન્યત્ર આસક્ત છે.
Verse 17
एतद्देवि विजानासि यादृक्चित्तं शिवोद्भवम् । अस्या उपरि वेश्याया निंदिताया विचक्षणैः
દેવી, શિવોદ્ભવ મન કેવું હોય છે તે તું જાણે છે; છતાં તે વિવેકીઓ દ્વારા નિંદિત આ વેશ્યા પર જ વળી જાય છે.
Verse 18
समादाय निजे हर्म्य एतां संस्थापयिष्यति । परं लज्जासमोपेतो न ब्रवीति वचः शुभे
તેણીને લઈને તે પોતાના જ મહેલમાં સ્થાપિત કરશે; પરંતુ લજ્જાથી ભરાઈ, હે શુભે, એક પણ વચન બોલશે નહીં.
Verse 19
अहमेतद्विजानामि न त्वया सदृशी क्वचित् । अस्ति नारी तथाऽन्योपि विजानाति सुरेश्वरि
હું આ જાણું છું—તારા જેવી સ્ત્રી ક્યાંય નથી; હે સુરેશ્વરી, તારા જેવી સમજ ધરાવતી બીજી કોઈ નારી પણ નથી.
Verse 20
ततो निरोधया मास द्रुतं सा पर्वतात्मजा । सर्वनेत्राणि देवस्य महिषीधर्ममाश्रिता
પછી પર્વતાત્મજાએ ત્વરાથી (તેમને) રોક્યા; ધર્મપત્નીનો મહિષીધર્મ આશ્રય કરીને તેણે દેવના સર્વ નેત્રો સંયમિત કર્યા.
Verse 21
एतस्मिन्नंतरे शैला विशीर्यंति समंततः । मर्यादां संत्यजंति स्म सर्वे च मकरालयाः
એ દરમ્યાન ચારે તરફ પર્વતો ફાટી પડવા લાગ્યા અને મકરોનાં આલય એવા સર્વ સમુદ્રોએ પોતાની મર્યાદા-સીમા ત્યજી દીધી.
Verse 22
प्रलयस्य समुत्थानं संजातं द्विजसत्तमाः । तावद्ब्रह्मदिनं प्राप्तं परमं सृष्टिलक्षणम्
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! પ્રલયમાંથી ઉદ્ભવ થવાનો સમય આવ્યો; ત્યાર પછી સૃષ્ટિના લક્ષણોથી ચિહ્નિત પરમ ‘બ્રહ્મદિન’ પ્રાપ્ત થયું.
Verse 23
निमेषेण पुनस्तस्य प्रलयस्य प्रजापतेः । ब्रह्मणः सा निशा प्रोक्ता सर्वं तोयमयं भवेत्
પછી એક નિમેષમાં જ પ્રજાપતિનો તે પ્રલય પ્રવર્તે છે; તેને ‘બ્રહ્માની રાત્રિ’ કહે છે, જેમાં સર્વત્ર જળમયતા થાય છે.
Verse 24
अथ तत्र गणाः सर्वे भृगिनंदिपुरःसराः । सोऽपि देवमुनिर्भीतस्तामुवाच सुरेश्वरीम्
ત્યારે ત્યાં ભૃગી અને નંદી આગેવાન બની સર્વ ગણો એકત્ર થયા; અને તે દેવમુનિ પણ ભયભીત થઈ દેવેશ્વરી દેવીને સંબોધી બોલ્યો.
Verse 25
मुंचमुंच सुरज्येष्ठे देवनेत्राणि संप्रति । नोचेन्नाशः समस्तस्य लोकस्यास्य भविष्यति
‘હે સૂરજ્યેષ્ઠે! હમણાં જ દેવનેત્રોને મુક્ત કરો, મુક્ત કરો; નહીંતર આ સમગ્ર લોકનો નાશ થશે.’
Verse 26
एवं प्रोक्ताऽपि सा देवी यावच्च न मुमोच तम् । तावद्देवेन लालाटं विसृष्टं लोचनं परम्
આ રીતે કહ્યા છતાં દેવી તેને ત્યાં સુધી છોડતી ન હતી; ત્યારે દેવે પોતાના લલાટમાંથી એક પરમ નેત્ર પ્રગટ કર્યું।
Verse 27
कृपाविष्टेन लोकानां येन रक्षा प्रजायते । न शक्तो वारितुं देवीं प्राणेभ्योऽपि गरीयसीम्
લોકો પર કરુણાથી વ્યાપ્ત થઈ—જેનાથી તેમની રક્ષા થાય છે—પ્રાણોથી પણ વધુ ગૌરવવાળી દેવીને રોકવામાં તે સમર્થ ન રહ્યો।
Verse 28
अंबिकां विबुधाः प्राहुस्त्र्यंबकाणि यतो द्विजाः । तस्मात्संकीर्त्यते लोके त्र्यंबकश्च सुरेश्वरः
હે દ્વિજ! વિદ્વાનો અંબિકાને ‘ત્ર્યંબકા’ (ત્રિનેત્રી) કહે છે; તેથી દેવોના ઈશ્વર પણ લોકમાં ‘ત્ર્યંબક’ તરીકે સંકીર્તિત થાય છે।
Verse 29
ततः संत्यज्य तं देवं देवी पर्वतपुत्रिका । प्रोवाच कोपरक्ताक्षी पुरःस्थां तां तिलोत्तमाम्
પછી પર્વતપુત્રી દેવી તે દેવને બાજુએ મૂકી, ક્રોધથી રક્ત નેત્રવાળી બની, સામે ઊભેલી તિલોત્તમાને બોલી।
Verse 30
यस्मान्मे दयितः पापे त्वया रूपाद्विडंबितः । चतुर्वक्त्रः कृतस्तस्मात्त्वं विरूपा भव द्रुतम्
‘હે પાપિની! તારા રૂપના કારણે તું મારા પ્રિયનું ઉપહાસ કરીને તેને ચતુર્મુખ બનાવ્યો; તેથી તું તરત જ વિરૂપા થા!’
Verse 31
ततः सा सहसा भूत्वा तत्क्षणाद्भग्ननासिका । शीर्णकेशा बृहद्दंता चिपिटाक्षी महोदरा
તત્ક્ષણે જ તે સહસા ભંગ્નનાસિકા બની ગઈ. તેના વાળ વિખેરાયા, દાંત મોટા થયા, આંખો ચપટી થઈ અને ઉદર ફૂલ્યો.
Verse 32
अथ वीक्ष्य निजं देहं तथाभूतं वराप्सराः । प्रोवाच वेपमाना सा कृतांजलिपुटा स्थिता
પછી તે શ્રેષ્ઠ અપ્સરાએ પોતાનું શરીર એવું થયેલું જોઈ, કંપતી, કરજોડે ઊભી રહીને કહ્યું.
Verse 33
अहं संप्रेषिता देवि प्रणामार्थं त्रिशूलिनः । ब्रह्मणा तेन चायाता युष्माकं च विशेषतः
દેવી! હું ત્રિશૂલધારી પ્રભુ (શિવ) તરફથી પ્રણામ અર્પણ કરવા મોકલાઈ છું. અને એ જ બ્રહ્માએ પણ મને મોકલી છે—વિશેષ કરીને તમારા ચરણોમાં નમસ્કાર કરવા માટે.
Verse 34
निर्दोषाया विरागायास्तस्माद्युक्तं न ते भवेत् । शापं दातुं प्रसादं मे तस्मात्त्वं कर्तुमर्हसि
હું નિર્દોષ અને વૈરરહિત છું; તેથી મને શાપ આપવો તમને યોગ્ય નથી. તેથી તમે મને શાપ નહીં, પ્રસાદ જ આપવો યોગ્ય છે.
Verse 35
तस्यास्तद्वचनं श्रुत्वा दीनं सत्यं च पार्वती । पश्चात्तापसमोपेता ततः प्रोवाच सुप्रियम्
તેના દીન અને સત્ય વચન સાંભળી પાર્વતીને પશ્ચાત્તાપ થયો; પછી તેમણે પોતાની પ્રિયાને સ્નેહપૂર્વક કહ્યું.
Verse 36
स्त्रीस्वभावात्समायातः कोपोऽयं त्वां प्रति द्रुतम् । तस्मादागच्छ गच्छावो मया सार्धं धरातले
સ્ત્રીસ્વભાવની ત્વરિતતાથી તારા પ્રત્યે આ ક્રોધ તરત ઊઠી આવ્યો. તેથી આવ, મારી સાથે ધરાતલ પર ચાલીએ.
Verse 37
तत्रास्ति रूपदं तीर्थं मया चोत्पादितं स्वयम् । माघशुक्लतृतीयायां स्नानार्थं विमलोदकम्
ત્યાં રૂપ આપનારું એક તીર્થ છે, જે મેં સ્વયં ઉત્પન્ન કર્યું છે. માઘ શુક્લ તૃતીયાએ સ્નાન માટે તેનું જળ નિર્મળ છે.
Verse 38
या नारी प्रातरुत्थाय तत्र स्नानं समाचरेत् । सा स्याद्रूपवती नूनमदृष्टे रविमंडले
જે નારી પ્રાતઃ ઊઠીને ત્યાં સ્નાન કરે છે, તે નિશ્ચયે રૂપવતી બને છે—સૂર્યમંડળ જોતા પહેલાં જ.
Verse 39
सदा माघे तृतीयायां तत्र स्नानं करोम्यहम् । अद्य सा तत्र यास्यामि स्नानाय कृतनिश्चया
હું દર વર્ષે માઘ તૃતીયાએ ત્યાં સ્નાન કરું છું. આજે પણ સ્નાન માટે દૃઢ નિશ્ચય કરીને ત્યાં જઈશ.
Verse 40
सूत उवाच । एवमुक्त्वा समादाय सा देवी तां तिलोत्तमाम् । हाटकेश्वरजे क्षेत्रे रूपतीर्थं जगाम च
સૂત બોલ્યા: આમ કહી તે દેવી તિલોત્તમાને સાથે લઈને હાટકેશ્વરના પવિત્ર ક્ષેત્રમાં રૂપતીર્થે ગઈ.
Verse 41
तत्र स्नानं स्वयं चक्रे विधिपूर्वं सुरेश्वरी । तस्या ह्यनन्तरं सापि भक्तियुक्ता तिलोत्तमा
ત્યાં દેવેશ્વરી દેવીએ વિધિપૂર્વક સ્વયં સ્નાન કર્યું. તેણીના તરત પછી ભક્તિયુક્ત તિલોત્તમાએ પણ સ્નાન કર્યું.
Verse 42
ततः कांतिमती जाता तत्क्षणादेव भामिनी । पूर्वमासीयद्थारूपा तथासाऽभूद्विशेषतः
તત્ક્ષણે જ તે ભામિની કાંતિમતી બની ગઈ. તેણે પોતાનું પૂર્વનું રૂપ ફરી પ્રાપ્ત કર્યું અને વિશેષરૂપે વધુ તેજસ્વી બની.
Verse 43
अथ तुष्टिसमायुक्ता तां प्रणम्य सुरेश्वरीम् । प्रोवाच विस्मयाविष्टा हर्षगद्गदया गिरा
પછી તૃપ્તિથી યુક્ત થઈ તેણે દેવેશ્વરી દેવીને પ્રણામ કર્યો. આશ્ચર્યમાં મગ્ન થઈ આનંદથી ગદગદ વાણીમાં બોલી.
Verse 44
प्राप्तं रूपं महादेवि त्वत्प्रसादाच्चिरन्तनम् । ब्रह्मलोकं गमिष्यामि मामनुज्ञातुमर्हसि
હે મહાદેવી! તમારા પ્રસાદથી મને મારું ચિરંતન રૂપ પ્રાપ્ત થયું છે. હવે હું બ્રહ્મલોકમાં જઈશ; કૃપા કરીને મને જવાની અનુમતિ આપો.
Verse 45
गौर्युवाच । वरं यच्छामि ते पुत्रि यत्किंचिद्धृदि संस्थितम् । तस्मात्प्रार्थय विश्रब्धा न वृथा मम दर्शनम्
ગૌરીએ કહ્યું—પુત્રી! તારા હૃદયમાં જે કોઈ ઇચ્છા વસે છે, તે હું તને વરરૂપે આપું છું. તેથી નિર્ભય થઈ પ્રાર્થના કર; મારું દર્શન વ્યર્થ નહીં જાય.
Verse 46
तिलोत्तमोवाच । अहमत्र करिष्यामि क्षेत्रे तीर्थं निजं शुभे । त्वत्प्रसादेन तद्देवि यातु ख्यातिं धरातले
તિલોત્તમાએ કહ્યું—હે શુભે દેવી, આ પવિત્ર ક્ષેત્રમાં હું મારું પોતાનું તીર્થ સ્થાપીશ. હે દેવી, તમારી કૃપાથી તે તીર્થ ધરાતલ પર પ્રસિદ્ધ થાઓ।
Verse 47
त्वया तत्रापि कर्तव्यं वर्षांते स्नानमेव हि । हितार्थं सर्वनारीणां रूपसौभाग्यदायकम्
અને તારે પણ વર્ષાઋતુના અંતે ત્યાં અવશ્ય સ્નાન કરવું જોઈએ. તે સર્વ સ્ત્રીઓના હિત માટે છે અને રૂપ તથા સૌભાગ્ય આપનારું છે।
Verse 48
गौर्युवाच । चैत्रशुक्लतृतीयायां सदाहं त्वत्कृते शुभे । स्नानं तत्र करिष्यामि मध्याह्ने समुपस्थिते
ગૌરીએ કહ્યું—હે શુભે, તારા માટે હું ચૈત્ર શુક્લ તૃતીયાના દિવસે, મધ્યાહ્ન ઉપસ્થિત થાય ત્યારે, હંમેશાં ત્યાં સ્નાન કરીશ।
Verse 49
हितार्थं सर्वनारीणां तव वाक्यादसंशयम् । या तत्र दिवसे नारी तस्मिंस्तीर्थे करिष्यति
સર્વ સ્ત્રીઓના હિત માટે—તમારા વચનથી નિઃસંદેહ—જે સ્ત્રી તે દિવસે તે તીર્થમાં સ્નાન કરશે...
Verse 50
स्नानं सा सौख्यसंयुक्ता भविष्यति सुखान्विता । स्पृहणीया च नारीणां सर्वासां धरणीतले
તે સ્નાન કરીને સુખસંપન્ન થશે, આનંદથી યુક્ત રહેશે. અને ધરાતલ પર સર્વ સ્ત્રીઓમાં તે ઇચ્છનીય તથા અનુકરણિય બનશે।
Verse 51
पुरुषोऽपि सुभक्त्या यस्तत्र स्नानं करिष्यति । सप्तजन्मानि रूपाढ्यः ससौभाग्यो भविष्यति
જે પુરુષ પણ શુદ્ધ ભક્તિથી ત્યાં સ્નાન કરશે, તે સાત જન્મ સુધી રૂપવાન અને સૌભાગ્યશાળી થશે.
Verse 52
सूत उवाच । एवमुक्ता तदा देव्या साप्सरा द्विजसत्तमाः । चक्रे कुण्डं सुविस्तीर्णं विमलोदप्रपूरितम्
સૂત બોલ્યા—હે દ્વિજશ્રેષ્ઠો! દેવીના આવા વચનથી તે અપ્સરાએ અતિ વિશાળ કુંડ રચ્યું, જે નિર્મળ અને નિષ્કલુષ જળથી પરિપૂર્ણ હતું.
Verse 53
उपकंठे ततस्तस्य स्थापयामास पार्वतीम् । ततो जगाम संहृष्टा ब्रह्मलोकं तिलोत्तमा
પછી તેના કિનારે તેણે પાર્વતીદેવીની પ્રતિષ્ઠા કરી. ત્યારબાદ હર્ષિત હૃદયથી તિલોત્તમા બ્રહ્મલોકને પ્રસ્થાન કરી ગઈ.
Verse 54
ततः प्रभृति संजातं कुण्डमप्सरसा कृतम् । स्नानमात्रैर्नरैर्यत्र सौभाग्यं लभ्यते द्विजाः
ત્યાંથી અપ્સરાએ રચેલું આ કુંડ પ્રસિદ્ધ થયું. હે દ્વિજોઃ જ્યાં માત્ર સ્નાન કરવાથી જ મનુષ્યોને સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત થાય છે.
Verse 55
नारीभिश्च विशेषेण पुत्रप्राप्तिरनुत्तमा । तथान्यदपि यत्किंचिद्वांछितं हृदये स्थितम्
અને સ્ત્રીઓ માટે વિશેષ કરીને અનુત્તમ પુત્રપ્રાપ્તિ થાય છે; તેમજ હૃદયમાં રહેલી બીજી કોઈપણ ઇચ્છા પણ પૂર્ણ થાય છે.
Verse 153
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां संहितायां षष्ठे नागरखण्डे श्रीहाटकेश्वरक्षेत्रमाहात्म्येऽप्सरःकुण्डोत्पत्तिमाहात्म्यवर्णनंनाम त्रिपंचाशदुत्तरशततमोऽध्यायः
આ રીતે શ્રીસ્કંદ મહાપુરાણની એકાશી સહસ્ર શ્લોકોની સંહિતામાં, છઠ્ઠા નાગરખંડમાં, શ્રીહાટકેશ્વર-ક્ષેત્રમાહાત્મ્ય અંતર્ગત ‘અપ્સરઃકુંડની ઉત્પત્તિ-માહાત્મ્ય વર્ણન’ નામનો ૧૫૩મો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।